آیا خلاقیت یک استعداد ذاتی است که بعضی ها دارند و بعضی ها نه؟ یا می توان ذهن را مثل یک عضله تمرین داد تا بهتر ایده بسازد، ارتباط های تازه پیدا کند و مسائل را از زاویه های متفاوت ببیند؟
در این وبینار رایگان فیوچرمدیا، میلاد زارعی کتاب «ایروبیک خلاقیت» نوشته لیندا کارول جورج را بررسی می کند؛ کتابی که خلاقیت را نه یک ویژگی دست نیافتنی، بلکه توانایی قابل تمرین می بیند و برای خارج شدن از الگوهای فکری تکراری، تمرین ها و روش هایی عملی پیشنهاد می کند.
ایروبیک خلاقیت روشی برای تمرین ذهن و تقویت توانایی ایده پردازی است. ایده اصلی ساده است: همان طور که توانایی جسمی با تمرین بهتر می شود، بسیاری از مهارت های مرتبط با خلاقیت نیز با تمرین، تجربه و مواجهه با موقعیت های تازه قابل تقویت هستند.
در این نگاه، مسئله فقط «داشتن ایده های عجیب» نیست. خلاقیت یعنی بتوانیم روابطی را ببینیم که قبلا ندیده بودیم، مسئله ای آشنا را از زاویه دیگری بررسی کنیم و برای یک چالش، پاسخ های بیشتری پیدا کنیم.
به همین دلیل ایروبیک خلاقیت تلاش می کند ذهن را از پاسخ های خودکار و عادت های فکری همیشگی خارج کند.
یکی از ایده های مطرح در کتاب، استفاده از شیوه های مختلف تفکر به جای محدود شدن به یک سبک ذهنی است.
در حل یک مسئله واقعی، گاهی به تحلیل و منطق نیاز داریم و گاهی باید از تخیل، شهود و توانایی کشف ارتباط های تازه استفاده کنیم. ایده خوب نیز زمانی ارزشمند می شود که بتوان آن را بررسی، اصلاح و اجرا کرد.
بنابراین هدف، قرار دادن منطق در برابر خلاقیت نیست؛ بلکه استفاده از هر دو در زمان مناسب است. فرد خلاق فقط کسی نیست که ایده تولید می کند، بلکه باید بتواند ایده های خود را ارزیابی کند و آنها را به راه حل قابل استفاده تبدیل کند.
بخش مهمی از پرورش خلاقیت به شکستن الگوهای تکراری برمی گردد.
وقتی همیشه یک مسئله را با سوال های مشابه، از زاویه مشابه و با روش مشابه بررسی کنیم، احتمال رسیدن به پاسخ متفاوت کمتر می شود. تغییر زاویه دید، مواجهه با تجربه های تازه، پرسیدن سوال های غیرمعمول و ترکیب مفاهیم دور از هم می توانند ذهن را به مسیرهای تازه هدایت کنند.
این نگاه در محیط حرفه ای نیز اهمیت دارد. برای مثال، روابط عمومی و بازاریابی دائما به ایده های تازه برای روایت، محتوا، کمپین و حل مسائل ارتباطی نیاز دارند. مطالعه کتاب برندسازی با داستان پردازی می تواند ادامه همین مسیر را از زاویه تبدیل ایده به روایت و داستان برند نشان دهد.
برای مدت مشخصی هر ایده ای را که به ذهن می رسد یادداشت کنید و ارزیابی را به مرحله بعد بسپارید.
هدف این تمرین جدا کردن دو مرحله تولید ایده و قضاوت درباره ایده است. اگر همزمان با شکل گرفتن هر ایده شروع به نقد آن کنیم، بسیاری از مسیرها قبل از اینکه فرصت رشد پیدا کنند حذف می شوند.
دو مفهوم ظاهرا بی ارتباط، مثلا «کتاب» و «دوچرخه»، انتخاب کنید و تلاش کنید میان آنها ارتباط پیدا کنید.
هدف پیدا کردن یک پاسخ صحیح نیست؛ تمرین کردن توانایی دیدن روابط تازه است. همین روش می تواند هنگام نام گذاری، طراحی کمپین، تولید محتوا یا حل یک مسئله کاری نیز استفاده شود.
یک مسئله را از دید فرد دیگری بررسی کنید. یک کودک چه چیزی در آن می بیند؟ مشتری ناراضی چه برداشتی دارد؟ رقیب چگونه آن را تحلیل می کند؟ فردی که هیچ اطلاعاتی درباره موضوع ندارد چه سوالی می پرسد؟
تغییر زاویه دید می تواند فرض هایی را آشکار کند که آن قدر به آنها عادت کرده ایم که دیگر متوجه حضورشان نیستیم.
محدودیت همیشه دشمن خلاقیت نیست. گاهی محدودیت باعث می شود مجبور شویم مسیرهای متفاوتی پیدا کنیم.
اگر بودجه نصف شود چه می کنیم؟ اگر فقط یک دقیقه برای انتقال پیام داشته باشیم چه چیزی را حذف می کنیم؟ اگر کانال همیشگی در دسترس نباشد از چه راه دیگری استفاده می کنیم؟
چنین محدودیت هایی می توانند ذهن را از پاسخ های آماده دور کنند.
یکی از موانع مهم، ترس از قضاوت است. اگر فرد پیش از بیان هر ایده نگران واکنش دیگران باشد، احتمالا فقط پیشنهادهای امن و قابل پیش بینی را مطرح می کند.
مانع دیگر، خودسانسوری زودهنگام است. جمله هایی مانند «نمی شود»، «قبلا امتحان شده» یا «ایده مسخره ای است» ممکن است پیش از بررسی واقعی یک ایده، آن را حذف کنند.
محیط نیز اهمیت دارد. تیمی که در آن اشتباه کردن هزینه سنگینی دارد یا فقط نظر مدیر پذیرفته می شود، به سختی می تواند انتظار ایده های متفاوت داشته باشد.
پرورش خلاقیت بنابراین فقط به تمرین فردی محدود نیست؛ باید برای بیان، آزمایش و اصلاح ایده نیز فضا وجود داشته باشد.
خلاقیت در سازمان فقط برای طراحان و تیم تبلیغات نیست. حل مسئله، طراحی محصول، ارتباط با مشتری، مدیریت، روابط عمومی، بازاریابی و حتی اصلاح یک فرایند اداری می توانند به تفکر خلاق نیاز داشته باشند.
برای مثال، تیمی که در یک مسئله تکراری گرفتار شده است می تواند به جای برگزاری جلسه ای مشابه جلسات قبلی، مسئله را دوباره تعریف کند، فرض های موجود را به چالش بکشد یا از اعضا بخواهد ابتدا مستقل از یکدیگر راه حل پیشنهاد دهند.
گاهی خلاقیت نه در ساختن چیزی کاملا جدید، بلکه در پیدا کردن روش بهتر برای انجام یک کار قدیمی دیده می شود.
در محیط سازمانی، خلاقیت زمانی ارزش بیشتری پیدا می کند که به حل مسئله و بهبود ارتباط منجر شود. کتاب الگوی کاربردی مدیریت علمی روابط عمومی از منابع کتابخانه فیوچرمدیا است که می تواند این موضوع را از زاویه مدیریت حرفه ای روابط عمومی تکمیل کند.
روابط عمومی یکی از حوزه هایی است که خلاقیت در آن کاربرد مستقیم دارد. کارشناسان این حوزه دائما با مسئله طراحی پیام، تولید محتوا، انتخاب زاویه روایت، کمپین سازی و پیدا کردن راه های تازه برای ارتباط با مخاطب روبرو هستند.
اما خلاقیت ارتباطی زمانی ارزشمند است که در خدمت هدف قرار بگیرد. یک ایده ممکن است بسیار متفاوت باشد، اما اگر مخاطب را نشناسد یا پیام اصلی را منتقل نکند، لزوما ارتباط موثری ایجاد نمی کند.
یکی از نمونه های مهم کاربرد خلاقیت در روابط عمومی، پیدا کردن روایت مناسب برای انتقال پیام است. کتاب رسانه های اجتماعی؛ اصول و کاربردها نیز نشان می دهد چگونه محیط های جدید ارتباطی، شکل تولید و انتشار محتوا و تعامل با مخاطب را تغییر داده اند.
اگر می خواهید کاربرد خلاقیت در ساخت روایت را به شکل آموزشی دنبال کنید، وبینار رایگان داستان سرایی در بازاریابی با محور کتاب کیندرا هال نیز از وبینارهای مرتبط فیوچرمدیا است. در این وبینار، خلاقیت از مرحله ایده پردازی یک قدم جلوتر می رود و به چگونگی تبدیل ایده و تجربه به داستانی قابل انتقال برای مخاطب می رسد.
کاربرد تمرین های خلاقیت به محیط کار محدود نمی شود. نویسنده، طراح، عکاس یا هنرمندی که با توقف ایده ها روبرو شده است نیز می تواند با تغییر محدودیت ها، زاویه دید یا ترکیب منابع الهام، مسیر تازه ای پیدا کند.
در زندگی روزمره هم خلاقیت می تواند در حل مسائل کوچک، یادگیری، آموزش، برنامه ریزی و پیدا کردن راه های متفاوت برای انجام کارها ظاهر شود.
خلاقیت در این معنا بیشتر از آنکه یک عنوان شغلی باشد، نوعی مواجهه با مسئله است.
تمرین های خلاقیت زمانی موثرتر می شوند که فقط یک بار انجام نشوند.
می توانید هر روز چند دقیقه را به ثبت ایده ها اختصاص دهید، برای مسائل عادی چند پاسخ مختلف پیدا کنید، گاهی مسیر انجام یک کار را تغییر دهید یا از خودتان بخواهید یک موضوع را از سه زاویه متفاوت توضیح دهید.
هدف این نیست که همه ایده ها خوب باشند. در مرحله تولید، مهم این است که ذهن فرصت بیشتری برای جست و جو داشته باشد. ارزیابی و انتخاب بهترین ایده می تواند بعد از آن انجام شود.
این وبینار برای مدیران و رهبران تیم، کارآفرینان، کارشناسان روابط عمومی و بازاریابی، تولیدکنندگان محتوا، معلمان و مربیان، طراحان، هنرمندان و افرادی مناسب است که در کار یا زندگی خود با حل مسئله و تولید ایده سروکار دارند.
اگر احساس می کنید در برخورد با مسائل به پاسخ های تکراری می رسید یا برای ایده پردازی منتظر لحظه الهام می مانید، نگاه تمرین محور کتاب «ایروبیک خلاقیت» می تواند نقطه شروع متفاوتی باشد.
ایده خوب نقطه شروع است، نه پایان مسیر. در محیط حرفه ای باید بتوان ایده را با هدف، مخاطب، محدودیت های واقعی و ابزارهای اجرایی هماهنگ کرد.
این موضوع به ویژه در روابط عمومی اهمیت دارد؛ جایی که یک ایده خلاق باید به پیام، محتوا، کمپین یا اقدام ارتباطی قابل اجرا تبدیل شود.
اگر در حوزه روابط عمومی فعالیت می کنید، دوره آموزش روابط عمومی می تواند مکمل این بحث باشد و مسیر تبدیل ایده به فعالیت ارتباطی را در کنار سایر مهارت های حرفه ای دنبال کند.
مشاهده دوره آموزش روابط عمومی فیوچرمدیا
ایروبیک خلاقیت رویکردی تمرین محور برای تقویت توانایی ایده پردازی، تغییر زاویه دید و خارج شدن از الگوهای فکری تکراری است.
کتاب «ایروبیک خلاقیت» نوشته لیندا کارول جورج و منتشرشده توسط انتشارات بادکوبه است.
بسیاری از مهارت های مرتبط با خلاقیت مانند ایده پردازی، تغییر زاویه دید، پرسشگری و پیدا کردن ارتباط میان مفاهیم را می توان با تمرین تقویت کرد.
در چارچوب مطرح شده در کتاب، منظور استفاده از شیوه های مختلف تفکر و ترکیب توانایی های تحلیلی با تخیل و شهود برای حل مسئله و ایده پردازی است.
بارش فکری بدون قضاوت اولیه، ایجاد ارتباط میان مفاهیم نامرتبط، تغییر زاویه دید و تعریف محدودیت های تازه برای حل مسئله از تمرین های قابل استفاده هستند.
خیر. خلاقیت در مدیریت، کارآفرینی، بازاریابی، روابط عمومی، آموزش، تولید محتوا، حل مسئله و بسیاری از فعالیت های روزمره کاربرد دارد.
مدرس این وبینار میلاد زارعی، موسس سایت فیوچرمدیا است.
ایروبیک خلاقیت بر یک ایده ساده استوار است: برای خلاق تر شدن نباید فقط منتظر ایده خوب ماند؛ باید ذهن را در معرض تمرین، سوال و تجربه های متفاوت قرار داد.
تغییر زاویه دید، تولید ایده بدون قضاوت زودهنگام، ایجاد ارتباط میان مفاهیم و استفاده از محدودیت ها می توانند کمک کنند از پاسخ های همیشگی فاصله بگیریم.
در این وبینار رایگان فیوچرمدیا، میلاد زارعی کتاب «ایروبیک خلاقیت» اثر لیندا کارول جورج را بررسی می کند و درباره راه هایی صحبت می کند که می توانند خلاقیت را از یک مفهوم انتزاعی به تمرینی قابل استفاده در کار و زندگی تبدیل کنند.
برای ادامه این مسیر می توانید سایر منابع کتابخانه فیوچرمدیا و وبینارهای رایگان فیوچرمدیا را نیز ببینید.
