شناسنامه کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران و راهبردهایی برای رهبران سازمان های غیرانتفاعی
|
درباره کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران
کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران و راهبردهایی برای رهبران سازمان های غیرانتفاعی نوشته بریتنی «بری» هوپت و لورن آزودو با ترجمه دکتر سیروان عبدی و مقدمه دکتر هادی خانیکی، یکی از آثار تخصصی و ارزشمند منتشرشده توسط انتشارات کارگزار روابط عمومی است. این کتاب به بررسی موقعیت منحصر به فرد سازمانهای غیرانتفاعی در ارائه خدمات عمومی و مدیریت موقعیتهای اضطراری و بحرانی میپردازد .
نسخه اصلی این کتاب در سال ۲۰۲۳ توسط انتشارات معتبر Routledge منتشر شده و مورد استقبال جامعه علمی و حرفهای قرار گرفته است . این کتاب که توسط دکتر سیروان عبدی ترجمه شده و با مقدمهای ارزشمند از دکتر هادی خانیکی، جامعهشناس و استاد برجسته ارتباطات در ایران همراه است، منبعی بینظیر برای مدیران و رهبران سازمانهای غیرانتفاعی، سمنها و موسسات خیریه در ایران محسوب میشود .
جایگاه منحصر به فرد سازمانهای غیرانتفاعی در بحران
سازمانهای غیرانتفاعی در نقطه تلاقی ارائه خدمات عمومی و مدیریت بحران قرار دارند. کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران به بررسی تکامل فرآیند طراحی ارتباطات بحران و موقعیت منحصر به فرد سازمانهای غیرانتفاعی (و بحرانهایی که با آن روبرو هستند) میپردازد .
سازمانهای غیرانتفاعی وظایف اجتماعی متنوعی بر عهده دارند از جمله: تهیه مسکن، توزیع غذا، کمکهای مالی، بسیج داوطلبانه، یافتن اعضای خانواده و مواردی از این دست. این مسئولیتهای چندگانه، سازمانهای غیرانتفاعی را در معرض انواع خاصی از بحرانها قرار میدهد که نیازمند برنامهریزی ارتباطی متفاوتی نسبت به سازمانهای انتفاعی است .
ضرورت مطالعه کتاب
کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران و راهبردهایی برای رهبران سازمان های غیرانتفاعی با بهرهگیری از مطالعات موردی خلاقانه که به بررسی اثرات طرحهای ارتباطات بحران میپردازند، دانش پایهای درباره طرحهای ارتباطات بحران، راهبردهای نظریه محور، سنخشناسی بحران و منابع طراحی ارتباطات بحران را در اختیار خوانندگان قرار میدهد .
هر فصل ضمن تمرکز بر مفاهیم طراحی راهبردی انتقادی، خلاصهای از نکات کلیدی، سوالاتی برای بحثهای بیشتر و منابع تکمیلی برای هر مفهوم ارائه میدهد . این کتاب به سازمانهای غیرانتفاعی کمک خواهد کرد که بتوانند برای بحرانهایی که به مدیریت وضعیتهای اضطراری و خاص سازمان مرتبط است، طرحی راهبردی داشته باشند، طرحهای ارتباطات بحران بهتری طراحی کنند، از حمایتهای داخلی و خارجی بهرهمند شوند و با طراحی راهبردهای ارزیابی، ارتباط بین این طرحها با تلاشهای آتی را حفظ کنند .
معرفی نویسندگان و مترجم
بریتنی «بری» هوپت (Brittany “Brie” Haupt)، دکترا، استادیار دانشگاه مشترک المنافع ویرجینیا در بخش امنیت داخلی و آمادگی اضطراری در ایالات متحده است. علایق پژوهشی وی شامل توانش فرهنگی، مدیریت بحران و موقعیتهای اضطراری، ارتباطات بحران و تابآوری اجتماعی است .
هوپت در نشریات متعددی از جمله Public Administration Review, Journal of Public Affairs Education, Journal Nonprofit Management and Leadership, Journal of Homeland Security and Emergency Management, Disaster Prevention and Management, Risk, Hazards, and Crisis in Public Policy, Journal of Emergency Management و Frontiers in Communication منتشر کرده است .
کتاب شایسته تقدیر ایشان به همراه دکتر کلیر کانالی ناکس با عنوان «توانش فرهنگی در مدیریت بحران و موقعیتهای اضطراری: مفاهیم، نظریهها و مطالعات موردی» نقشه راهی در اختیار آموزشدهندگان قرار میدهد. این کتاب جایزه کتاب سال ۲۰۲۱ بخش دموکراسی و عدالت اجتماعی انجمن مدیریت دولتی آمریکا را دریافت کرد .
لورن آزودو (Lauren Azevedo)، دکترا، استادیار دانشگاه پنسیلوانیا، ایالت هریسبورگ، در دانشکده روابط عمومی در ایالات متحده است. تجربه او به عنوان نویسنده گرنت با سازمانهای دولتی و غیرانتفاعی در زمینه ارزیابی برنامهها و ظرفیتسازی، زمینه تحقیقاتی او را در خصوص رهبری سازمانهای غیرانتفاعی شکل داده است .
آزودو مقالات متعددی در مجلات رهبری و مدیریت غیرانتفاعی، بررسی مدیریت دولتی، انسجام عمومی و مجله آموزش مناسبات عمومی منتشر کرده است. او همچنین تحقیقات خود را در چندین کنفرانس ملی از جمله انجمن ارزیابی آمریکا (AEA)، انجمن آمریکایی برای مدیریت عمومی (ASPA) و انجمن تحقیقات سازمانهای غیرانتفاعی و اقدام داوطلبانه (ARNOVA) ارائه کرده است .
دکتر سیروان عبدی، مترجم کتاب، این اثر ارزشمند را به فارسی برگردانده و با ترجمهای روان و دقیق، مفاهیم تخصصی را برای خوانندگان فارسیزبان قابل فهم ساخته است.
دکتر هادی خانیکی، جامعهشناس و استاد برجسته ارتباطات، مقدمه این کتاب را نوشته و بر اهمیت آن در شرایط کنونی ایران تأکید کرده است.
ساختار و محتوای کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران و راهبردهایی برای رهبران سازمان های غیرانتفاعی
کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران در یازده فصل اصلی و ضمائم کاربردی ساختار یافته است .
فصل اول: سازمانهای غیرانتفاعی و بحرانها
این فصل کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران به بررسی تاریخچه بخش غیرانتفاعی آمریکا، رشد آن و نقش سازمانهای غیرانتفاعی به عنوان محملی برای پاسخهای اجتماعی میپردازد. همچنین بحرانهای خاص سازمانهای غیرانتفاعی و اهمیت برقراری ارتباط در این سازمانها مورد بحث قرار میگیرد .
سازمانهای غیرانتفاعی در معرض انواع خاصی از بحرانها هستند که عبارتند از :
-
بحرانهای فنی-سازمانی: مشکلات مرتبط با زیرساختها، سیستمها و فرآیندهای داخلی
-
بحرانهای اجتماعی-سازمانی: مسائل مرتبط با اعتبار، شهرت و روابط با ذینفعان
-
بحرانهای فنی-اجتماعی: ترکیبی از مشکلات فنی و اجتماعی
فصل دوم: مدیریت بحران و ارتباطات بحران
این فصل کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران به تکامل مدیریت بحران و ارتباطات بحران، ارتباطات به عنوان فعالیتی بینالمللی و نقش برنامهریزی در مدیریت بحران میپردازد. خلاصه نکات کلیدی، سوالاتی برای بحث بیشتر و منابع برای مطالعه بیشتر در انتهای فصل ارائه شده است .
فصل سوم: ارتباطات بحران؛ نظریهها و راهبردها
این فصل شامل مباحث زیر است :
-
نظریه ارتباطات بحران موقعیتی (SCCT) و راهبردها: چارچوبی که به سازمانها کمک میکند بر اساس نوع بحران، راهبرد ارتباطی مناسب را انتخاب کنند
-
چارچوب برنامهریزی ارتباطات بحران: مدلی جامع شامل سه دوره پیش از بحران، حین بحران و پس از بحران
جدول ۳-۱ چارچوب برنامهریزی ارتباطات بحران در این فصل ارائه شده است که راهنمای عملی برای مدیران بحران محسوب میشود .
فصل چهارم: راهبردهای حکمرانی و رهبری در خلال بحرانها
این فصل به حاکمیت غیرانتفاعی و رهبری اجرایی میپردازد و شامل مباحث زیر است :
-
نمونههایی از راهبرد حکمرانی
-
رویکرد اقتضایی به حکمرانی
-
ویژگیهای یک هیئتمدیره خوب و اعضای خوب هیئتمدیره
-
قدرت هیئت مدیره
-
نمایندگی سازمان و رهبری بحران
-
مسئولیتهای کلی هیئت مدیره
-
سازمانهای غیرانتفاعی و مدیریت ریسک
فصل پنجم: آمادگی برای طراحی ارتباطات بحران
این فصل به جایگاه و طرح ارتباطات بحران، آغاز فرآیند برنامهریزی، دامنه مدلهای برنامهریزی، شناسایی ویژگیهای سازمانی و توافق اولیه میپردازد .
پیش از اجرای هر طرح ارتباطات بحران، سازمان باید ویژگیهای منحصر به فرد خود را شناسایی کند. در این فصل، ابزارهای عملی برای ارزیابی آمادگی سازمانی ارائه شده است.
فصل ششم: طرح ارتباطات بحران و توسعه راهبرد
این فصل مهمترین بخش کتاب است و اجزای اصلی یک طرح ارتباطات بحران را تشریح میکند :
-
هدف و کلیت طرح
-
تبیین نحوه استفاده از طرح
-
تیم بحران: ترکیب، نقشها و مسئولیتها
-
سیاست مکتوب ارتباطات بحران
-
فهرستی از بحرانهای بالقوه یا پیشبینیشده
-
فهرست ذینفعان
-
محتوا و پیامهای آماده: شامل چهار دسته بحران (فنی-سازمانی، فنی-اجتماعی، اجتماعی-سازمانی، اجتماعی)
-
یک طرح ارتباطات بحران سهلالوصول
-
کانالهای ارتباطی
-
درخت تصمیمگیری برای اقدامات و ملاحظات
-
تحلیل پس از بحران
-
توسعه راهبرد
منابع اضافی آنلاین برای برنامهریزی ارتباطات فاجعه و بحران در سازمانهای غیرانتفاعی نیز در انتهای فصل معرفی شده است .
فصل هفتم: ارتباطات با ذینفعان داخلی و خارجی
این فصل به بافت سازمانی، ارتباطات سازمانی و ارتباطات در حین بروز بحرانها میپردازد :
-
برقراری ارتباط با ذینفعان: شناسایی ذینفعان، درک پیامرسانی درست به گروههای مختلف و بحرانهای متفاوت
-
تعامل با ذینفعان
-
مدیریت انتظارات ذینفعان
-
پیگیری ارتباط با ذینفعان
فصل هشتم: اجرای طرح ارتباطات بحران
این فصل به فرآیند اجرا و رهنمودهای اجرایی میپردازد :
-
رهنمودهای کلی
-
رهنمودهای آموزشی و ارتباطی
-
توصیههای پرسنلی
-
فرآیند اجرای مستقیم و مرحلهای
-
پیش از اجرای طرح تمرین کنید (تمرینهای رومیزی و شبیهسازی)
فصل نهم: راهبردهای ارزیابی و ارزشیابی
این فصل شامل خلاصه ارزیابی در سازمانهای غیرانتفاعی، بازارزشیابی و بازنگری طرحهای راهبردی، ارزشیابی مجدد و ویرایش طرح ارتباطات بحران، و نقش رهبری در کارکرد طرحها است .
ارزیابی یکی از مهمترین بخشهای چرخه مدیریت بحران است. این فصل به مدیران کمک میکند تا اثربخشی طرحهای خود را بسنجند و بهبودهای لازم را اعمال کنند.
فصل دهم: نگاه به گذشته و حرکت به جلو
این فصل به انطباق و بهروزرسانی طرح ارتباطات بحران بر اساس تجربیات گذشته و تغییرات محیطی میپردازد . از آنجا که بحرانها دائماً در حال تغییر و تکامل هستند، سازمانهای غیرانتفاعی نیز باید طرحهای خود را بهروز نگه دارند.
فصل یازدهم: مطالعات موردی
این فصل شامل چهار مطالعه موردی واقعی و خلاقانه است که به بررسی اثرات طرحهای ارتباطات بحران میپردازند :
-
دهکده جهانی و کووید-۱۹ را به کودکان هدیه دهید: بررسی چالشهای یک سازمان جهانی در مواجهه با همهگیری کرونا
-
پروژه سرباز مجروح و نبود اعتبار: تحلیل بحران اعتبار و اعتماد در یک سازمان معروف
-
شرکت خدماتی مردم و نقض دادهها: مدیریت ارتباطات در بحران سایبری
-
انجمن سازمانهای اجتماعی برای رسوایی اصلاحات مالیاتی فعلی: بررسی بحرانهای مرتبط با حاکمیت و شفافیت مالی
هر مطالعه موردی با سوالاتی برای بحث بیشتر همراه است تا خوانندگان بتوانند مفاهیم را در عمل تحلیل کنند .
ضمائم
کتاب شامل ضمائم کاربردی زیر است :
-
کاربرگ برنامهریزی ارتباطات بحران: ابزاری عملی شامل سه بخش پیش از بحران، حین بحران و پس از بحران
-
فهرست اصطلاحات (واژهنامه): تعریف دقیق اصطلاحات تخصصی
-
نمایه (ایندکس): راهنمای سریع برای یافتن مباحث کلیدی
نظریه ارتباطات بحران موقعیتی (SCCT)
یکی از مهمترین مبانی نظری کتاب، نظریه ارتباطات بحران موقعیتی (Situational Crisis Communication Theory – SCCT) است. این نظریه که توسط تیموتی کومز توسعه یافته، به سازمانها کمک میکند بر اساس نوع بحرانی که با آن مواجه هستند (قربانی، تصادفی یا قابل اجتناب)، راهبرد ارتباطی مناسبی را انتخاب کنند .
این کتاب با ارائه چارچوب SCCT به رهبران سازمانهای غیرانتفاعی کمک میکند تا:
-
نوع بحران خود را شناسایی کنند
-
سطح مسئولیت سازمانی در بحران را تعیین کنند
-
راهبردهای ارتباطی متناسب را انتخاب کنند
-
اعتبار و شهرت سازمان را حفظ و احیا کنند
چهار دسته بحران در سازمانهای غیرانتفاعی
بر اساس محتوای کتاب، چهار دسته اصلی بحران برای سازمانهای غیرانتفاعی شناسایی شده است :
بحرانهای فنی-سازمانی (Technical-Organizational Crises):
مشکلات مرتبط با سیستمها، فناوری و فرآیندهای داخلی. مثال: نقص فنی در سیستم اهدای آنلاین.
بحرانهای فنی-اجتماعی (Technical-Social Crises):
ترکیبی از مشکلات فنی که پیامدهای اجتماعی دارند. مثال: نشت اطلاعات حامیان مالی.
بحرانهای اجتماعی-سازمانی (Social-Organizational Crises):
مسائل مرتبط با اعتبار، شهرت و اخلاق سازمانی. مثال: اتهام سوءاستفاده مالی.
بحرانهای اجتماعی (Social Crises):
بحرانهایی که ریشه در عوامل خارجی و اجتماعی دارند. مثال: اتهامات تبعیض یا نژادپرستی.
اصول کلیدی برنامه ریزی ارتباطات بحران
کتاب بر اصول کلیدی زیر برای برنامهریزی ارتباطات بحران در سازمانهای غیرانتفاعی تأکید دارد :
-
شفافیت: ارائه اطلاعات دقیق و به موقع به تمام ذینفعان
-
همدلی: نشان دادن درک و همدلی با آسیبدیدگان بحران
-
مسئولیتپذیری: پذیرش مسئولیت در مواقع لزوم
-
اقدام: نشان دادن اقدامات عملی برای حل بحران
-
یادگیری: استفاده از بحران به عنوان فرصتی برای بهبود
نقش هیئت مدیره در مدیریت بحران
یکی از مباحث کلیدی کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران، بررسی نقش هیئت مدیره در مدیریت بحران است. یک هیئت مدیره خوب باید :
-
در فرآیند برنامهریزی بحران مشارکت فعال داشته باشد
-
از طرح ارتباطات بحران حمایت کند
-
در زمان بحران نقش هدایتکننده و پشتیبان ایفا کند
-
پس از بحران در فرآیند بازنگری و بهبود مشارکت کند
این کتاب مناسب چه کسانی است؟
کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران و راهبردهایی برای رهبران سازمان های غیرانتفاعی برای گروههای زیر بسیار مفید است:
-
مدیران و رهبران سازمانهای غیرانتفاعی، سمنها و موسسات خیریه – برای طراحی و اجرای برنامههای ارتباطات بحران متناسب با نیازهای خاص سازمان خود
-
اعضای هیئت مدیره سازمانهای غیرانتفاعی – برای درک مسئولیتهای خود در زمان بحران
-
کارشناسان و مدیران روابط عمومی – برای آشنایی با الزامات خاص ارتباطات بحران در بخش غیرانتفاعی
-
مدیران بحران و مسئولان مدیریت اضطراری – برای درک نقش سازمانهای غیرانتفاعی در مدیریت بحرانهای اجتماعی
-
دانشجویان و اساتید رشتههای مدیریت غیرانتفاعی، مدیریت بحران و روابط عمومی – به عنوان منبعی تخصصی و آکادمیک
-
مسئولان و کارشناسان سازمانهای امدادی و بشردوستانه – برای بهبود ارتباطات در زمان بحرانهای انسانی
-
مشاوران سازمانهای غیرانتفاعی – به عنوان ابزاری کاربردی برای کمک به موکلان خود
-
پژوهشگران حوزه سازمانهای غیرانتفاعی و مدیریت بحران – برای استفاده از چارچوبهای نظری و مطالعات موردی کتاب
جمعبندی
کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران و راهبردهایی برای رهبران سازمان های غیرانتفاعی یک منبع تخصصی، کاربردی و ارزشمند برای رهبران سازمانهای غیرانتفاعی، سمنها و موسسات خیریه است. این کتاب با ارائه چارچوبهای نظری و عملی، مطالعات موردی واقعی و ابزارهای کاربردی، به سازمانهای غیرانتفاعی کمک میکند تا برای بحرانهای مختلف آماده شوند و ارتباطات مؤثری در زمان بحران برقرار کنند.
مترجم، دکتر سیروان عبدی، با ترجمه روان و دقیق خود، مفاهیم تخصصی این کتاب را به زبانی ساده و قابل فهم برای خوانندگان فارسیزبان ارائه داده است. مقدمه ارزشمند دکتر هادی خانیکی نیز بر اهمیت این کتاب در شرایط کنونی ایران صحه میگذارد.
اگر مدیر یا رهبر یک سازمان غیرانتفاعی، سمن یا موسسه خیریه هستید و میخواهید سازمان خود را در برابر بحرانهای احتمالی آماده کنید، این کتاب را از دست ندهید. با توجه به نقش حیاتی سازمانهای غیرانتفاعی در جامعه ایران و چالشهای منحصر به فرد آنها، مطالعه این کتاب یک ضرورت انکارناپذیر است.
سوالات متداول (FAQ)
۱. کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران و راهبردهایی برای رهبران سازمان های غیرانتفاعی مناسب چه کسانی است؟
کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران برای مدیران و رهبران سازمانهای غیرانتفاعی، سمنها و موسسات خیریه، اعضای هیئت مدیره، کارشناسان روابط عمومی، مدیران بحران، اساتید و دانشجویان مدیریت غیرانتفاعی و مدیریت بحران بسیار مفید است.
۲. تفاوت مدیریت بحران در سازمانهای غیرانتفاعی با سازمانهای انتفاعی چیست؟
سازمانهای غیرانتفاعی علاوه بر مسئولیتهای داخلی، در مدیریت بحرانهای عمومی و اجتماعی نیز نقش دارند (مانند توزیع غذا، اسکان اضطراری، جمعآوری کمکها). این موقعیت دوگانه آنها را در معرض بحرانهای متنوعتری قرار میدهد .
۳. نظریه ارتباطات بحران موقعیتی (SCCT) چیست؟
SCCT نظریهای است که به سازمانها کمک میکند بر اساس نوع بحران (قربانی، تصادفی یا قابل اجتناب)، راهبرد ارتباطی مناسب را انتخاب کنند. این کتاب به طور مفصل به کاربرد این نظریه در سازمانهای غیرانتفاعی میپردازد .
۴. آیا در این کتاب مطالعات موردی واقعی وجود دارد؟
بله، فصل یازدهم کتاب برنامه ریزی ارتباطات بحران شامل چهار مطالعه موردی واقعی از سازمانهای غیرانتفاعی معروف مانند دهکده جهانی، پروژه سرباز مجروح و انجمن سازمانهای اجتماعی است .
۵. چه ابزارهای عملی در این کتاب ارائه شده است؟
کتاب شامل یک کاربرگ برنامهریزی ارتباطات بحران، چارچوب برنامهریزی جدولبندی شده، درخت تصمیمگیری برای اقدامات، سوالات بحث برای هر فصل و منابع اضافی آنلاین است .
۶. نقش هیئت مدیره در مدیریت بحران چیست؟
این کتاب به طور مفصل به نقش هیئت مدیره در بحران میپردازد و ویژگیهای یک هیئت مدیره خوب، مسئولیتهای کلی آنها و راهبردهای حکمرانی در زمان بحران را تشریح میکند .
۷. رهبری اثربخش در زمان بحران چه ویژگیهایی دارد؟
کتاب بر ویژگیهایی مانند شفافیت، همدلی، مسئولیتپذیری، اقدام قاطع و توانایی یادگیری از بحران تأکید دارد و راهبردهای عملی برای پرورش این ویژگیها ارائه میدهد .
۸. انتشارات کارگزار روابط عمومی چه آثاری دیگری در حوزه مدیریت بحران منتشر کرده است؟
انتشارات کارگزار روابط عمومی آثار ارزشمند دیگری نیز در زمینه مدیریت بحران، ارتباطات بحران و مدیریت ریسک منتشر کرده است. برای مشاهده سایر عناوین میتوانید به وبسایت این انتشارات مراجعه کنید.