کتاب ما چگونه ما شویم؟/ نویسنده فرنود حسنی/ انتشارات کارگزار روابط عمومی

شناسنامه کتاب

درباره کتاب

کتاب ما چگونه ما شویم؟ نوشته فرنود حسنی با ویرایش زهرا بابازادگان، یکی از آثار ارزشمند و تأمل‌برانگیز منتشرشده توسط انتشارات کارگزار روابط عمومی در پاییز ۱۴۰۴ است. این کتاب ما چگونه ما شویم؟ با الهام‌گیری از عنوان کتاب کلاسیک «ما چگونه ما شدیم؟» دکتر صادق زیباکلام، اما با رویکردی نوین و آینده‌نگرانه، به کاوش عمیق در ریشه‌های گسست اجتماعی ایرانیان می‌پردازد .

فرنود حسنی، نویسنده این کتاب، با سابقه‌ای در حوزه روابط عمومی و تحلیل اجتماعی (مانند کتاب قبلی‌اش «اقناع: چرا و چگونه دیگران را قانع کنیم؟»)، از تجربیات روزمره و بررسی صدها کتاب، مقاله و سخنرانی الهام گرفته است . او در مقدمه کتابتأکید می‌کند که نگارش این اثر بر پایه دغدغه‌ای عمیق شکل گرفته است: مشاهده رفتارهای اجتماعی نابهنجار در کوچه، خیابان، سازمان‌های دولتی و شرکت‌های خصوصی.

ضرورت مطالعه کتاب ما چگونه ما شویم؟

کتاب ما چگونه ما شویم؟ به یک پرسش کلیدی پاسخ می‌دهد: «آیا ما به مفهوم عام، ما بوده‌ایم؟ ما بودن را تمرین کرده‌ایم و طعم آن را چشیده‌ایم؟» . این کتاب ما چگونه ما شویم؟ تلاش می‌کند تا با بررسی ریشه‌های تاریخی و اجتماعی، راهکارهایی برای ساخت کلان‌باورهای جدید و بازتعریف زیست اجتماعی پویا در جامعه ایرانی ارائه دهد.

محرک نگارش این کتاب ما چگونه ما شویم؟، چالش‌ها و مسائل سیاسی و اجتماعی دو دهه اخیر ایران است که ریشه در تاریخ پرتکاپوی ایران دارد . نویسنده معتقد است که خط به خط این کتاب ما چگونه ما شویم؟ را ما و شما در خیابان و اداره و دانشگاه و محل کار زندگی می‌کنیم و گاه از تأثیرگذاری یا متأثر شدن خود از آن پدیده‌ها غافل می‌شویم.

ساختار و محتوای کتاب ما چگونه ما شویم؟

کتاب ما چگونه ما شویم؟ در پنج فصل اصلی ساختار یافته است :

فصل اول: ریشه‌ها و حاصل‌ها

فصل اول  به بررسی عوامل تاریخی و جغرافیایی مؤثر بر عقب‌ماندگی و توسعه‌نیافتگی در ایران می‌پردازد. نویسنده در این فصل از کتاب ما چگونه ما شویم؟ موضوعاتی مانند نظام سلطنتی، ادبیات به‌عنوان ابزار گفتمان اعتراضی، نفت و منابع طبیعی را مورد بررسی قرار می‌دهد.

فصل دوم: جامعه‌شناسی روحیات، خلقیات و احوالات ایرانیان در زندگی

این فصل  به بررسی بیش از ۵۰ ویژگی و خصیصه رفتاری ایرانیان در زندگی روزمره می‌پردازد . موضوعاتی مانند:

• «تو خارج» (نگاه به بیرون از خود)

• غم‌زدگی شاعرانه و شادی‌های ناشیانه

• وابستگی به صاحب قدرت

• عجله و بی‌صبری برای رسیدن به مقصد

• نارضایتی مدام

• خرافه‌پرستی

• شخصیت‌پرستی به جای منش‌پرستی

• ضعف در فرزندپروری

فصل سوم: جامعه‌شناسی روحیات، خلقیات و احوالات ایرانیان در کار

فصل سوم به بررسی رفتارهای رایج در محیط کار اختصاص دارد:

• کار تیمی و فرهنگ کار

• پرتوقعی و فرهنگ کار بد

• دشواری و ترس از تغییر

• وقت‌شناسی (یا نبود آن)

• سلسله مراتب ابزار قدرت‌نمایی و زورگویی

• استخدام‌های قومی و خانوادگی

• قهرمان‌پروری و استبدادزدگی سازمانی

• ظاهرسازی و شایعه‌پراکنی

فصل چهارم: جامعه‌شناسی روحیات، خلقیات و احوالات ایرانیان در قدرت و حکومت

در این فصل ، نویسنده به مسائل زیر می‌پردازد:

• فقدان برنامه در میان تصمیم‌گیران

• تمرکز قدرت در پایتخت

• فقدان سازمان‌های مردم‌نهاد

• نظام طبقاتی حکومت‌داری

• گرایش به قوم و قبیله‌گرایی

فصل پنجم: ما چگونه ما شویم؟ (راهکارها)

فصل پنجم به ارائه راهکارهای عملی برای برون‌رفت از وضعیت موجود اختصاص دارد:

• در سطح فردی و خانوادگی: راهکارهایی برای تغییر رفتارهای فردی

• در حوزه آموزش: تحول در نظام آموزشی برای پرورش شهروندانی آگاه و مسئول

• در سطح محیط کار و جامعه: راهکارهای سازمانی و اجتماعی

• در سطح نهاد دولت و حکومت: پیشنهادهایی برای بهبود حکمرانی

این فصل از کتاب ما چگونه ما شویم؟ همچنین شامل شاخص‌های لگاتوم (Legatum) در حوزه‌های کیفیت اقتصادی، محیط کسب‌وکار، حکمرانی، آموزش، سلامت، امنیت، آزادی فردی، سرمایه اجتماعی و محیط زیست است .

رویکرد آینده‌نگرانه در کتاب ما چگونه ما شویم؟

یکی از ویژگی‌های برجسته، رویکرد آینده‌نگرانه آن است. نویسنده معتقد است که برای تحلیل و در نهایت ارائه راهکار برون‌رفت و اصلاح وضعیت زیست صحیح و اصولی فردی و گروهی در جامعه امروز، نیاز به مهندسی معکوس داریم؛ به سوالی که بتواند «چه باید کرد؟» را پاسخ دهد، نه «بر ما چه گذشت!» .

این کتاب با این رویکرد، مطالعات گذشته‌نگر در تاریخ اجتماعی ایران را به‌عنوان سنگ محکی برای درک دقیق پدیده‌ها و معضلات امروز جامعه ایران قرار می‌دهد.

تفاوت کتاب ما چگونه ما شویم؟ با آثار مشابه

کتاب ما چگونه ما شویم؟ با آثار کلاسیک این حوزه مانند «جامعه‌شناسی خودمانی» از حسن نراقی، «چرا عقب ماندهایم؟» از علی‌محمد ایزدی، «جامعه‌شناسی خودکامگی» از علی رضاقلی و «خلقیات ما ایرانیان» از محمدعلی جمالزاده تفاوت اساسی دارد .

این کتاب بر خلاف نگاه غالب این آثار که به تحلیل علل عقب‌ماندگی با نگاهی گذشته‌نگر می‌پردازند، تلاش می‌کند راهکارهایی برای آینده ارائه دهد. عنوان کتاب نیز همین تفاوت را نشان می‌دهد: «ما چگونه ما شویم؟» (آینده‌نگر) در مقابل «ما چگونه ما شدیم؟» (گذشته‌نگر).

«ما شدن» به چه معناست؟

نویسنده در کتاب ما چگونه ما شویم؟ تأکید می‌کند که «ما شدن» به معنای انکار پلورالیزم و تکثرگرایی نیست. بلکه تلاش برای تبیین کلان‌گذاره‌ها و ضرورت‌هایی است که جامعه ایرانی برای موارد زیر نیاز دارد :

• دوست داشتن همنوع

• دوست داشتن محیط زیست

• رهایی از وضع موجود در سطح فردی و اجتماعی

• تلاش برای حفظ منابع آبی، خاکی و زیرزمینی برای آیندگان

• تلاش برای اثرگذاری مثبت در جامعه جهانی و محلی

این کتاب مناسب چه کسانی است؟

کتاب ما چگونه ما شویم؟ برای گروه‌های زیر بسیار مفید است:

• علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی – برای درک عمیق از ریشه‌های رفتارهای اجتماعی ایرانیان

• مدیران و کارشناسان روابط عمومی – برای شناخت بهتر مخاطب ایرانی و طراحی پیام‌های مؤثرتر

• اساتید و دانشجویان علوم اجتماعی – به عنوان منبعی جدید با رویکردی آینده‌نگر

• مدیران سازمان‌ها و کسب‌وکارها – برای بهبود فرهنگ سازمانی و کار تیمی

• سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان – برای طراحی برنامه‌های توسعه با درک بهتر از بافتار اجتماعی ایران

• معلمان و مربیان – برای تربیت نسل آینده با نگاهی به آسیب‌های فرهنگی موجود

• تمامی ایرانیانی که به آینده کشورشان اهمیت می‌دهند – به عنوان دعوتی برای بازاندیشی جمعی

جمع‌بندی

کتاب ما چگونه ما شویم؟ یک اثر ارزشمند و تأمل‌برانگیز است که با قلمی روان و برگرفته از تجربیات روزمره، به واکاوی عمیق ریشه‌های تاریخی و عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر وضعیت امروز جامعه ایران می‌پردازد.

فرنود حسنی، نویسنده کتاب، با نگاهی صادقانه و بی‌پرده، چالش‌های رفتاری و فرهنگی جامعه ایرانی را مورد بررسی قرار می‌دهد و سپس راهکارهایی عملی برای برون‌رفت از وضع موجود ارائه می‌کند.

تقدیم‌نامه این کتاب خطاب به «همه کسانی‌ست که با خون، اشک، کلمه، قدم یا اندیشه‌ای به پیشرفت ایران هدیه کرده‌اند» . این اثر دعوتی است به بازاندیشی جمعی برای عبور از نوستالژی گذشته و گام نهادن به سوی آینده‌ای پویا.

اگر به دنبال تحلیلی صریح، بدون پرده‌پوشی از چالش‌ها و با تمرکز بر راه‌حل‌ها هستید، کتاب انتخابی ایده‌آل برای شماست.