شناسنامه کتاب

درباره کتاب

کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری یک منبع جامع و کاربردی در حوزه مهارت‌های کلامی و ارتباطی است. این اثر که توسط حسن خسروی، سارا خسروی و سجاد خسروی تألیف و با ویرایش زهرا بابازادگان منتشر شده، در ۲۰۸ صفحه به بررسی ابعاد مختلف گویندگی، مجری گری، فن بیان و سخنوری می‌پردازد. این کتاب که توسط انتشارات کارگزار روابط عمومی منتشر شده، یکی از معدود منابع تخصصی در این حوزه است که هم به مبانی نظری و هم به تکنیک‌های عملی توجه دارد.

همیشه پدر و مادرها به فرزندان خود توصیه می‌کنند که درست و پسندیده و محترمانه حرف بزنند. شاید بارها برای شما هم پیش آمده باشد که در دوران کودکی وقتی در یک مهمانی حاضر می‌شدیم و میزبان از ما سوالی می‌کرد و احوالمان را می‌پرسید، پدر و مادرمان پیشدستی کرده و برای اینکه یک وقت آبروریزی نشود، جلوتر از ما جواب میزبان را می‌دادند یا حرف توی دهان ما می‌گذاشتند که چه بگوییم. این روایت ساده اما پر معنی، نشان می‌دهد که یادگیری مهارت‌های کلامی از کودکی یک نیاز اساسی است که متأسفانه در نظام آموزشی و تربیتی ما کمتر به آن توجه شده است.

کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری با درک عمیق از این خلأ بزرگ، به دنبال آموزش اصول و فنونی است که هر فردی را قادر می‌سازد تا به یک گوینده، مجری و سخنران توانمند تبدیل شود. نویسندگان با توجه به تجربیات و یافته‌های خود، دست به تألیف و گردآوری این کتاب زده‌اند. در حقیقت آنها یک خانواده هستند که تمرکز زیادی بر موضوع فن بیان و سخنوری و مجری گری و گویندگی داشته و دارند.

چرا گویندگی، مجری گری و سخنوری در دنیای امروز ضروری است؟

براستی، حرف زدن و سخن گفتن دروازه شناخت و معرفی ماست. چرا که به قول معروف سعدی: «تا مرد سخن نگفته باشد / عیب و هنرش نهفته باشد». در دنیای امروز که ارتباطات به یکی از ارکان اصلی موفقیت در زندگی شخصی و حرفه‌ای تبدیل شده است، تسلط بر مهارت‌های گویندگی و مجری گری دیگر یک مزیت رقابتی نیست، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر است.

مدیران موفقی در عرصه صنعت و تولید داریم که هنگام ارائه گزارش به مجمع عمومی یا در حضور سهام‌داران و هیئت مدیره، به دلیل عدم تسلط بر مهارت‌های سخنوری و گویندگی، انسان‌هایی ضعیف و ناموفق جلوه می‌کنند. این در حالی است که همان افراد ممکن است در کار تخصصی خود بسیار توانمند باشند، اما ناتوانی در انتقال پیام به مخاطبان، تمام تلاش‌هایشان را تحت الشعاع قرار می‌دهد.

یکی از شیوه‌های ارزیابی ما توسط دیگران، نحوه ارتباط برقرار کردن، نحوه نشست و برخاست و طرز صحبت کردن ما با آنهاست. هر بار که در یک جمع حاضر می‌شویم، در حال سخنرانی هستیم؛ حتی اگر فقط یک جمله بگوییم. کیفیت آن جمله، آینده ارتباط ما را تعیین می‌کند.

ساختار و محتوای کتاب

کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری با ساختاری منظم و گام به گام، خواننده را از مفاهیم پایه تا تکنیک‌های پیشرفته همراهی می‌کند.

فن خطابه چیست و چرا باید آن را آموخت؟

کتاب با تعریف دقیق «فن خطابه» آغاز می‌شود. فن خطابه، هنر سخن گفتن مؤثر و هدفمند در جمع است. این هنر نه ذاتی، که اکتسابی است و با تمرین و ممارست به دست می‌آید. نویسندگان با بررسی ماهیت خطابه و عناصر تشکیل دهنده آن، نشان می‌دهند که چرا فن خطابه یک ضرورت اجتماعی و ارتباطی است.

در دنیایی که رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به یکی از اصلی‌ترین کانال‌های ارتباطی تبدیل شده‌اند، توانایی سخن گفتن در جمع و اقناع مخاطبان، یک مزیت رقابتی بی‌نظیر ایجاد می‌کند. چه یک مدیر ارشد باشید که باید برای سهام‌داران سخنرانی کند، چه یک معلم که باید برای دانش‌آموزان تدریس کند، چه یک کارآفرین که باید سرمایه‌گذاران را قانع کند، در همه این موارد، فن خطابه نقش کلیدی ایفا می‌کند.

فصاحت و بلاغت؛ دو بال پرواز کلام

بخش مهم دیگری از کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری به بررسی مفاهیم «فصاحت» و «بلاغت» اختصاص دارد. فصاحت به معنای روانی و شیوایی کلام است، در حالی که بلاغت به معنای رسایی و تأثیرگذاری سخن است. یک گوینده یا مجری موفق باید هم فصیح باشد (کلمات را درست و روان ادا کند) و هم بلیغ باشد (پیام خود را به بهترین شکل به مخاطب منتقل کند).

نویسندگان با ارائه مثال‌های متعدد، تفاوت میان این دو مفهوم را روشن می‌کنند و نشان می‌دهند که چگونه می‌توان همزمان هم فصیح بود و هم بلیغ.

واج آرایی و آواشناسی در زبان فارسی

یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد این کتاب، توجه به جنبه‌های آوایی و آواشناسی زبان فارسی است. «واج آرایی» یا «نغمه حروف» به معنای انتخاب آگاهانه کلماتی است که آهنگ دلنشینی ایجاد می‌کنند. این تکنیک که در شعر فارسی سابقه‌ای دیرینه دارد، می‌تواند در گویندگی و سخنرانی نیز به کار گرفته شود تا کلام را شنیدنی‌تر و تأثیرگذارتر کند.

کتاب به طور مفصل به آواشناسی در زبان فارسی می‌پردازد و تکنیک‌های صداسازی را آموزش می‌دهد. آشنایی با حنجره انسان و نحوه تولید صدا، یکی دیگر از مباحث کاربردی این بخش است. درک این مفاهیم به گوینده و مجری کمک می‌کند تا صدای خود را بهتر کنترل کند و از آسیب به تارهای صوتی خود جلوگیری نماید.

«بحر طویل» یکی دیگر از مفاهیمی است که در این کتاب به آن پرداخته شده است. بحر طویل در عروض فارسی به معنای بلندترین بحر شعری است، اما در فن خطابه به معنای توانایی سخن گفتن طولانی و روان بدون توقف و مکث‌های نامناسب است. این مهارت برای مجریان و گویندگانی که باید مدت طولانی بدون وقفه صحبت کنند، حیاتی است.

سخنرانی مطلوب و ویژگی‌های آن

کتاب در ادامه به تبیین ویژگی‌های یک سخنرانی مطلوب می‌پردازد. یک سخنرانی خوب باید:

• هدفمند باشد: از ابتدا بدانید چرا سخن می‌گویید و چه می‌خواهید به دست آورید

• ساختار داشته باشد: از مقدمه جذاب، بدنه منسجم و نتیجه‌گیری قوی تشکیل شده باشد

• متناسب با مخاطب باشد: زبان، لحن و محتوای سخنرانی باید با دانش، سن و علایق مخاطبان هماهنگ باشد

• با اعتماد به نفس ارائه شود: اعتماد به نفس، کلید موفقیت در هر سخنرانی است

• تأثیرگذار باشد: پس از پایان سخنرانی، مخاطبان باید چیزی را به خاطر بسپارند

اصول و فنون مجری گری

یکی از بخش‌های کاربردی کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری، آموزش اصول و فنون مجری گری است. مجری گری فراتر از سخنوری است؛ یک مجری باید بتواند برنامه را مدیریت کند، با مخاطبان تعامل داشته باشد، زمان را کنترل کند و در مواقع بحرانی، برنامه را به خوبی پیش ببرد.

کتاب به ویژگی‌های یک مجری توانمند می‌پردازد و تمرین‌های عملی برای تقویت این مهارت‌ها ارائه می‌دهد. تمرین خوانش خبر، تمرین خوانش یک سروده دل‌نوشته و تمرین مجری گری مراسم جشن، جشنواره و جنگ شادی از جمله این تمرین‌هاست.

زبان بدن؛ نیمی از پیام

بخش مهم دیگری از کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری به «زبان بدن» اختصاص دارد. تحقیقات نشان می‌دهند که در یک ارتباط رو در رو، تنها ۷ درصد پیام از طریق کلمات منتقل می‌شود. ۳۸ درصد مربوط به لحن و آهنگ صدا است و ۵۵ درصد باقی مانده از طریق زبان بدن منتقل می‌شود. این آمار به خوبی نشان می‌دهد که چرا توجه به زبان بدن برای یک گوینده، مجری یا سخنران حیاتی است.

نویسندگان در این بخش به بررسی موارد زیر می‌پردازند:

• حالات چهره: لبخند، تماس چشمی، حرکات ابرو و… همه حاوی پیام هستند

• حرکات دست و بدن: نحوه ایستادن، راه رفتن روی صحنه، ژست‌های دست

• نحوه نشستن و برخاستن: در موقعیت‌های مختلف (مصاحبه، میزگرد، جلسه کاری)

• فاصله با مخاطب: رعایت حریم شخصی و تأثیر آن بر ارتباط

نقش زبان در برقراری ارتباطات

بخش «نقش زبان در برقراری ارتباطات» به بررسی عمیق‌تر نقش کلام در ارتباطات انسانی می‌پردازد. نویسندگان با تکیه بر نظریه‌های ارتباطی و مثال‌های عملی، نشان می‌دهند که چگونه انتخاب کلمات می‌تواند معنای پیام را به کلی تغییر دهد.

«هوش کلامی» یکی دیگر از مفاهیم جذاب این کتاب است. هوش کلامی یعنی توانایی استفاده مؤثر از زبان برای بیان افکار، احساسات و ایده‌ها. افرادی که از هوش کلامی بالایی برخوردارند، می‌توانند در هر موقعیتی کلمات مناسب را انتخاب کنند، منظور خود را به خوبی منتقل کنند و دیگران را تحت تأثیر قرار دهند.

نکته‌ها و متن‌های زیبا برای سخنرانان، مجریان و گویندگان که در این کتاب گردآوری شده، یک گنجینه ارزشمند برای کسانی است که به دنبال الگوهای گفتاری خوب و تأثیرگذار هستند.

مهارت‌های کلیدی برای مدیران و کودکان

یکی از بخش‌های متمایز کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری، توجه به نیازهای خاص دو گروه مخاطب است: مدیران و کودکان.

مدیران چگونه می‌توانند سخنرانی اثربخش داشته باشند؟

مدیران سازمان‌ها و شرکت‌ها روزانه با موقعیت‌های متعددی مواجه می‌شوند که نیاز به سخنرانی دارد. از جلسات داخلی و ارائه گزارش تا سخنرانی در همایش‌ها و کنفرانس‌های تخصصی. نویسندگان در این بخش به چالش‌های خاص مدیران پرداخته و راهکارهایی برای بهبود مهارت‌های سخنوری آنها ارائه می‌دهند.

مدیران موفق می‌دانند که یک سخنرانی خوب می‌تواند انگیزه کارکنان را افزایش دهد، سرمایه‌گذاران را جذب کند و تصویر برند سازمان را در افکار عمومی بهبود بخشد. به همین دلیل، سرمایه‌گذاری بر روی مهارت‌های گویندگی و سخنوری یکی از هوشمندانه‌ترین سرمایه‌گذاری‌هایی است که یک مدیر می‌تواند انجام دهد.

فن بیان و گویندگی برای کودکان و نوجوانان

متأسفانه فرزندان ما مهارت‌های گفتاری شامل فن بیان، اصول سخنوری، گویندگی و مباحثی از این دست را در خانه و مدرسه به درستی و به حد کفایت فرا نمی‌گیرند. همین بچه‌ها وقتی بزرگ‌تر می‌شوند به آدم‌هایی گوشه‌گیر و بعضاً منزوی تبدیل می‌گردند و هنگامی که پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه، در یک سازمان و شرکتی مشغول به کار می‌شوند، نمی‌توانند انسان‌هایی ارتباط‌گستر باشند.

نویسندگان با درک این خلأ بزرگ، بخش ویژه‌ای را به آموزش فن بیان و گویندگی برای کودکان و نوجوانان اختصاص داده‌اند. این بخش شامل:

• روش‌های افزایش اعتماد به نفس در کودکان: ترس از صحبت کردن در جمع یکی از رایج‌ترین ترس‌ها در میان کودکان است. کتاب راهکارهایی برای کاهش این ترس و افزایش اعتماد به نفس ارائه می‌دهد

• مدیریت استرس در کودکان: استرس پیش از سخنرانی، حتی در کودکان هم وجود دارد. نویسندگان تکنیک‌هایی برای کنترل این استرس آموزش می‌دهند

• تمرین‌های عملی برای کودکان: تمرین‌های ساده و جذابی که کودکان می‌توانند در خانه و مدرسه انجام دهند

• نقش والدین و معلمان در تقویت مهارت‌های کلامی کودکان: والدین و معلمان چگونه می‌توانند به کودکان در مسیر یادگیری کمک کنند؟

فاجعه وقتی دردناک‌تر می‌شود که بچه دیروز، امروز می‌خواهد ازدواج کرده و خانه و زندگی تشکیل دهد. ما وقتی در خانه و مدرسه یاد نگرفته‌ایم که درست حرف بزنیم و حرف درست بزنیم، به احتمال زیاد در روابط زناشویی و ازدواج و گفتگو و تعامل با همسر نیز با مشکلات جدی روبرو می‌شویم. شاید یکی از علل مهم آمار بالای طلاق در جامعه، همانا ریشه در عدم برخورداری از مهارت‌های ارتباطی و سخنوری و فن بیان داشته باشد. این نگاه عمیق و جامعه‌شناختی به مسئله فن بیان، یکی از نقاط قوت این کتاب است.

اصطلاحات تخصصی و مفاهیم مرتبط

کتاب در بخشی جداگانه به آشنایی با اصطلاحات تخصصی مرتبط با همایش‌ها و گردهمایی‌ها می‌پردازد که برای هر گوینده، مجری و سخنرانی ضروری است:

• کنفرانس (Conference): گردهمایی تخصصی با محوریت ارائه مقالات و تبادل نظر

• سمینار (Seminar): جلسه آموزشی با حضور متخصصان و کارشناسان

• سمپوزیوم (Symposium): گردهمایی علمی با چندین سخنران متخصص در یک موضوع خاص

• کنگره (Congress): بزرگترین نوع گردهمایی علمی با حضور صدها یا هزاران شرکت‌کننده

• ورک‌شاپ (Workshop): کارگاه آموزشی عملی با مشارکت فعال شرکت‌کنندگان

• کنوانسیون (Convention): گردهمایی بزرگ و رسمی با اهداف تخصصی یا صنفی

آشنایی با این اصطلاحات برای هر گوینده و مجری که در رویدادهای مختلف شرکت می‌کند، ضروری است. هر نوع از این گردهمایی‌ها، آداب و تشریفات خاص خود را دارد و یک گوینده حرفه‌ای باید با آنها آشنا باشد.

اصطلاحات روز در فضای مجازی

در بخش دیگری از کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری، نویسندگان به توضیح اصطلاحات رایج در فضای مجازی پرداخته‌اند که برای مجریان و گویندگان فعال در رسانه‌های دیجیتال بسیار کاربردی است:

• ترند (Trend): به سوژه‌ها، هشتگ‌ها یا موضوعاتی گفته می‌شود که در یک زمان مشخص در شبکه‌های اجتماعی محبوبیت پیدا می‌کنند

• وایرال (Viral): محتوایی که با سرعت بسیار زیاد در فضای مجازی منتشر می‌شود و کاربران زیادی آن را می‌بینند و به اشتراک می‌گذارند

• لوگو (Logo): نماد یا نشان بصری یک برند که هویت آن را معرفی می‌کند

• برند (Brand): مجموعه‌ای از تداعی‌ها، احساسات و تجربیات که در ذهن مخاطبان نسبت به یک محصول، خدمات یا سازمان شکل می‌گیرد

این مفاهیم برای مجریانی که در رویدادهای مرتبط با کسب و کار و بازاریابی فعالیت می‌کنند، بسیار کاربردی است.

چگونه بر جذابیت خود بیافزاییم؟

آخرین بخش کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری به یکی از چالش‌برانگیزترین سوالات اختصاص دارد: چگونه بر جذابیت خود بیافزاییم؟ جذابیت در سخنرانی و گویندگی فقط به ظاهر مربوط نمی‌شود؛ بلکه ترکیبی از عوامل مختلف است:

• اعتماد به نفس: افرادی که به خود و حرف‌هایشان ایمان دارند، جذاب‌تر به نظر می‌رسند

• اشتیاق: وقتی با اشتیاق صحبت می‌کنید، این اشتیاق به مخاطبان منتقل می‌شود

• اصالت: مخاطبان به سرعت تشخیص می‌دهند که آیا شما واقعی هستید یا نقش بازی می‌کنید

• ارتباط چشمی: برقراری ارتباط چشمی با مخاطبان، حس اعتماد و نزدیکی ایجاد می‌کند

• حس شوخ‌طبعی: یک شوخی به موقع می‌تواند فضای سنگین یک جلسه را تلطیف کند و شما را محبوب‌تر کند

• لحن صدا: تنوع در لحن صدا، سخنرانی را از حالت یکنواختی خارج می‌کند

کاربردهای کتاب

کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری برای گروه‌های زیر بسیار مفید و کاربردی است:

مدیران و رهبران سازمانی: که برای الهام بخشیدن به تیم‌های خود، جلب سرمایه‌گذاران و ایجاد تغییر، نیاز به سخنرانی‌های تأثیرگذار دارند.

مجریان و گویندگان حرفه‌ای: که به دنبال ارتقای مهارت‌های خود هستند و می‌خواهند در اجرای برنامه‌های مختلف موفق‌تر عمل کنند.

مجریان تازه کار: که می‌خواهند اصول اولیه مجری گری را از صفر تا صد بیاموزند.

گویندگان رادیو و تلویزیون: که برای افزایش جذابیت و تأثیرگذاری صدای خود به تکنیک‌های پیشرفته نیاز دارند.

اساتید و مدرسان: که هر روز در کلاس‌های درس با دانشجویان و مخاطبان مختلف ارتباط برقرار می‌کنند و کیفیت تدریس آنها به شدت به مهارت‌های کلامی‌شان وابسته است.

دانشجویان و دانش‌آموزان: که به دنبال تقویت مهارت‌های ارتباطی خود برای موفقیت در تحصیل و ورود به بازار کار هستند.

کارشناسان روابط عمومی و بازاریابی: که برای متقاعدسازی مخاطبان، برگزاری رویدادها و مدیریت ارتباطات سازمانی به این مهارت‌ها نیاز دارند.

والدین و مربیان: که می‌خواهند مهارت‌های کلامی کودکان خود را از سنین پایین تقویت کنند.

تمامی افرادی که از صحبت کردن در جمع می‌ترسند و می‌خواهند بر این ترس غلبه کنند.

جمع‌بندی

کتاب اصول و فنون گویندگی، مجری گری و سخنوری یک منبع جامع، کاربردی و ضروری برای هر کسی است که می‌خواهد در هنر سخنرانی، گویندگی و مجری گری مهارت پیدا کند. این کتاب با پوشش مباحثی از مبانی فن خطابه تا تکنیک‌های پیشرفته مجری گری و گویندگی، یک جعبه ابزار کامل برای متخصصان و علاقه‌مندان این حوزه فراهم می‌آورد.

نویسندگان با درک عمیق از خلأهای آموزشی در نظام تربیتی ایران، تلاش کرده‌اند تا با ارائه مباحث نظری و تمرین‌های عملی، خواننده را گام به گام در مسیر تبدیل شدن به یک گوینده، مجری و سخنران توانمند همراهی کنند.

مطالعه این کتاب به تمام کسانی که به دنبال بهبود روابط خود با دیگران و افزایش تأثیرگذاری در محیط کار و زندگی هستند، توصیه می‌شود.

امید است که مباحث و مطالب این کتاب کاربردی بتواند در حد و اندازه خود تشنگان عرصه گویندگی، سخنوری و مجری‌گری را سیراب نماید.