آموزش روابط عمومی، خبرنگاری، روزنامه نگاری، رسانه نگاری و سواد رسانه ای

سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی
سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی (مجموعه مقالات) / ناشر: انتشارات کارگزار روابط عمومی / به کوشش: دکتر حسن بشیر و مهدی باقریان / ویرایش: زهرا بابازاده‌گان: مجموعه‌ای از ۱۱ مقاله منتخب پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی روابط عمومی ایران است که به بررسی کاربرد سناریونگاری، آینده‌پژوهی و هوش مصنوعی در مدیریت روابط عمومی می‌پردازد. این کتاب در ۲۴۰ صفحه، با معرفی اصول و فرآیند برنامه‌ریزی بر پایه سناریو، نقش آن را در مدیریت بحران و تعامل با فناوری‌های نوین تشریح کرده و منبعی ارزشمند برای مدیران، پژوهشگران و دانشجویان حوزه روابط عمومی و ارتباطات است .

کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی: مجموعه مقالات

در دنیای پرتلاطم امروز، سازمان‌ها با تغییرات سریع و غیرقابل پیش‌بینی در محیط پیرامون مواجه هستند. تکنولوژی‌های نوین، تحولات اجتماعی و بحران‌های غیرمنتظره، مدیران روابط عمومی را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبرو کرده است. در چنین شرایطی، برنامه‌ریزی سنتی و خطی دیگر پاسخگوی نیازهای سازمان‌ها نیست و مدیران حرفه‌ای به دنبال ابزارهایی هستند که بتواند آنها را برای مواجهه با آینده‌های محتمل و نامعلوم آماده سازد. یکی از قدرتمندترین این ابزارها، «سناریونویسی» است.

کتاب مجموعه مقالات «سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی» به کوشش دکتر حسن بشیر و مهدی باقریان، با ویرایش زهرا بابازاده‌گان، توسط انتشارات کارگزار روابط عمومی در سال ۱۳۹۸ منتشر شده است . این اثر ۲۴۰ صفحه‌ای، با شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۳۷۴-۱۳-۱، محصول مهم‌ترین مقالات منتخبی است که در پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی روابط عمومی ایران در سال ۱۳۹۷ ارائه شده‌اند . این مجموعه شامل ۱۱ مقاله تخصصی است که هر یک از زاویه‌ای به موضوع سناریونویسی و کاربرد آن در مدیریت روابط عمومی می‌پردازد.

این کتاب با هدف توانمندسازی متخصصان روابط عمومی برای رویارویی با آینده‌های محتمل و مدیریت هوشمندانه تغییرات، تدوین شده است. کتاب «سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی» با ارائه چارچوب‌های نظری و کاربردی، به مدیران و کارشناسان کمک می‌کند تا ذهنیت خود را از حالت واکنشی به کنشگرانه تغییر دهند و برای آینده‌های مختلف، برنامه‌های راهبردی تدوین کنند.

سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی دقیقاً به چه موضوعی می پردازد؟

کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی به بررسی مفهوم، فرآیند و کاربردهای سناریونگاری در حرفه روابط عمومی می‌پردازد. در شرایطی که آینده مبهم و غیرقطعی است، سناریونویسی به مدیران کمک می‌کند تا با در نظر گرفتن چندین آینده محتمل، خود را برای هر موقعیتی آماده سازند. برخلاف پیش‌بینی که تلاش می‌کند یک آینده واحد را تصویر کند، سناریونگاری به دنبال کشف دامنه‌ای از آینده‌های ممکن است.

این کتاب نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با استفاده از روش سناریونگاری، ذهنیت مدیران روابط عمومی را نسبت به آینده باز کرد و آنها را قادر ساخت تا در برابر تغییرات شتابان محیطی، واکنشی سریع و هوشمندانه داشته باشند. همچنین، این مجموعه مقالات به تعامل میان سناریونگاری، هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین مانند واقعیت مجازی و واقعیت افزوده در عرصه روابط عمومی می‌پردازد و تصویری روشن از آینده این حرفه ارائه می‌دهد.

تمرکز اصلی کتاب بر این نکته است که سناریونویسی تنها یک تکنیک برنامه‌ریزی نیست، بلکه یک طرز تفکر است؛ تفکری که به مدیران روابط عمومی کمک می‌کند تا از قیدوسنت‌های ذهنی رها شوند و با ذهنی باز و خلاق، آینده‌های متعدد را تصور کنند. این رویکرد، به ویژه در مواقع بحران که عدم‌قطعیت به حداکثر می‌رسد، نقشی حیاتی ایفا می‌کند و به سازمان‌ها امکان می‌دهد تا پیش از وقوع رویدادها، سناریوهای مختلف را شبیه‌سازی کرده و برای هر کدام برنامه از پیش‌تعیین‌شده داشته باشند.

ساختار و محتوای کتاب

این مجموعه مقالات در ۱۱ فصل تنظیم شده است که هر یک از زاویه‌ای متفاوت به موضوع سناریونویسی و کاربرد آن در روابط عمومی می‌پردازد .

مقاله اول: برنامه ریزی بر پایه سناریو

نویسندگان: عزیز علیزاده و وحید وحیدی مطلق

در این مقاله از کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی، خواننده با تعریف «سناریو» و انواع آن آشنا می‌شود. نویسندگان به این پرسش پاسخ می‌دهند که برنامه‌ریزی بر پایه سناریو چیست و چه تفاوتی با روش‌های سنتی برنامه‌ریزی دارد. مرور تاریخچه کاربرد این روش، تشریح فرآیند گام به گام آن و معرفی ویژگی‌های سناریوهای برتر از دیگر مباحث مطرح شده در این مقاله است .

یکی از نکات کلیدی که در این مقاله به آن اشاره شده، «شناخت محیط پیرامون» به عنوان پیش‌نیاز اصلی برنامه‌ریزی سناریو محور است. نویسندگان همچنین به موانع فرهنگی کاربرد عملی سناریوها در سازمان‌های ایرانی پرداخته و راهکارهایی برای غلبه بر این موانع ارائه می‌دهند . درک این موانع برای مدیران روابط عمومی که قصد پیاده‌سازی این روش را در سازمان خود دارند، حیاتی است.

مقاله دوم: سناریونگاری در روابط عمومی

نویسنده: مهدی باقریان

این مقاله به طور خاص به سناریونگاری در حوزه روابط عمومی اختصاص دارد. نویسنده با مرور تاریخچه سناریونگاری، اصول تفکر سناریویی را تشریح کرده و گام‌های برنامه‌ریزی بر پایه سناریو را به تفصیل توضیح می‌دهد. یکی از بخش‌های جذاب این مقاله، ارائه فرآیند تولید و ساخت سناریو با استفاده از تکنیک‌هایی مانند طوفان مغزی است .

نویسنده در این مقاله از کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی به دو مفهوم کلیدی «مهم و غیرقطعی» و «سناریوهای مکمل» پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از این مفاهیم برای ساخت سناریوی جدید برای روابط عمومی استفاده کرد. در پایان، سناریوهای قابل تصور برای آینده روابط عمومی ترسیم شده و به مدیران کمک می‌کند تا چشم‌انداز روشن‌تری از مسیر پیش رو داشته باشند .

مقاله سوم: روابط عمومی و کارکردهای سناریوسازی واقعی- مجازی داده مبنا بر بستر واقعیت گسترده

نویسنده: دکتر سعیدرضا عاملی

مقالات سوم تا ششم کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی به شدت تحت تأثیر مفاهیم فناورانه و آینده‌پژوهانه نوشته شده‌اند. در این مقاله، دکتر سعیدرضا عاملی (استاد ارتباطات دانشگاه تهران)، به رابطه «آینده‌پژوهی و سناریوسازی» و ظرفیت‌ها و عملکردهای «واقعیت ترکیبی» و «واقعیت گسترده» پرداخته است .

نویسنده نشان می‌دهد که چگونه سناریوسازی مبتنی بر داده در بستر واقعیت گسترده می‌تواند کارکردهای جدیدی برای روابط عمومی‌ها ایجاد کند و در نهایت، سناریوهای محتمل برای آینده روابط عمومی را ترسیم می‌نماید . این مقاله به مدیران کمک می‌کند تا چشماندازی تازه از قابلیت‌های فناوری‌های نوین در حوزه ارتباطات پیدا کنند.

مقاله چهارم: روابط عمومی و سناریوسازی در فضای سوم

نویسنده: دکتر حسن بشیر

این مقاله به مفهوم «فضای سوم» (Third Space) و نقش روابط عمومی در این فضا می‌پردازد. نویسنده که یکی از گردآورندگان کتاب است، ابتدا مفاهیم نظری را تعریف کرده و به تبیین مفهوم «فضای مرزی» یا «فضای سوم» می‌پردازد .

در ادامه، به بررسی نقش «روابط عمومی فضای سوم» در شکل‌گیری گفتمان سازمانی اشاره می‌کند و ارتباط آن با «آینده‌پژوهشی» و «آینده‌نگری» را تبیین می‌نماید. این مقاله از کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی نشان می‌دهد که چگونه روابط عمومی می‌تواند به عنوان یک نهاد مرزی عمل کند و پلی میان سازمان و محیط پیرامون خود باشد.

مقاله پنجم: نقش روابط عمومی در مدیریت بحران

نویسنده: سمیه آقایان

این مقاله به یکی از چالش‌برانگیزترین حوزه‌های روابط عمومی یعنی «مدیریت بحران» پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه سناریونگاری می‌تواند به بهبود این فرآیند کمک کند. نویسنده ضمن مرور ادبیات پژوهش، به رابطه میان «آینده‌پژوهی»، «سناریو» و «مدیریت بحران» اشاره می‌کند .

یکی از نکات کلیدی این مقاله، مقایسه ویژگی‌های «برنامه‌ریزی سنتی» با «برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریو» است. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه روش سناریونگاری می‌تواند مدیران روابط عمومی را برای مواجهه با بحران‌های پیش‌بینی‌نشده آماده سازد و از تصمیم‌گیری‌های لحظه‌ای و واکنشی جلوگیری کند .

مقاله ششم: تفکر مبتنی بر سناریو و کاربرد هوش مصنوعی در صنعت روابط عمومی

نویسندگان: سارا علیاری و صادق سکری

این مقاله به دو حوزه اصلی «برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریو» و «هوش مصنوعی» می‌پردازد. نویسندگان ابتدا تعاریفی از روابط عمومی ارائه داده و سپس کاربردهای مختلف هوش مصنوعی را در این حوزه بررسی می‌کنند .

در بخش جذابی از این مقاله از کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی، نویسندگان به تحلیل این سؤال می‌پردازند که آیا هوش مصنوعی برای روابط عمومی فرصت است یا تهدید. در نهایت، سناریوهایی در حوزه استراتژی و برنامه‌ریزی برای استفاده از هوش مصنوعی در روابط عمومی ارائه می‌دهند .

مقاله هفتم تا یازدهم: سناریونگاری، هوش مصنوعی و رسانه‌های نوین

مقالات پایانی کتاب به موضوعات تخصصی‌تری می‌پردازند. «هوش مصنوعی و برنامه‌ریزی سناریو در روابط عمومی» (علی‌رضا بابایی و رضا زمردی)، «سناریو نگاری جایگاه روابط عمومی در سازمان‌های فرهنگی» (حسن عزیزیان)، «سناریو، استراتژی، رگلاتوری و سیاست‌گذاری رسانه‌های نوین» (محمد جواد محسن زاده)، «نقش بازاریابی محتوای برخط رسانه‌های اجتماعی بر تقویت سناریوهای اطلاع‌رسانی» (علی اکبر بنی اسدی) و «هوش مصنوعی و آینده بازی‌های دیجیتال» (مریم سلیمی) عناوین این مقالات هستند .

هر یک از این مقالات از زاویه‌ای به تعامل میان سناریونگاری، فناوری‌های نوین رسانه‌ای و روابط عمومی پرداخته و افق‌های تازه‌ای را پیش روی مدیران و پژوهشگران می‌گشایند.

ارزش و اهمیت سناریونویسی برای روابط عمومی‌های امروز

کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی در شرایطی منتشر شده که ضرورت تفکر راهبردی و آینده‌نگر در مدیریت ارتباطات بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. یکی از مهم‌ترین مزایای سناریونگاری که در این کتاب به آن اشاره شده، «شکستن قالب‌های ذهنی سنتی» است .

فرآیند سناریونگاری مدیران را وادار می‌کند تا فرضیات بنیادین خود را به چالش بکشند و برای آینده‌هایی برنامه‌ریزی کنند که شاید در نگاه اول غیرمحتمل به نظر برسند. این قابلیت، به ویژه در شرایط بحران و تغییرات ناگهانی که آینده مبهم و غیرقابل پیش‌بینی می‌شود، برای مدیران روابط عمومی حیاتی است.

کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی این روش را به مدیران می‌آموزد و با ارائه مثال‌های عملی و چهارچوب‌های مشخص، آنها را برای پیاده‌سازی آن در سازمان خود آماده می‌کند. این کتاب به مدیران کمک می‌کند تا از حالت واکنشی خارج شوند و به کنشگرانی پیش‌دست تبدیل گردند.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی برای گروه‌های زیر بسیار مفید و کاربردی است:

  • مدیران و کارشناسان روابط عمومی که به دنبال ارتقای سطح دانش و مهارت‌های خود در زمینه برنامه‌ریزی راهبردی و آینده‌نگری هستند .

  • اساتید و دانشجویان رشته‌های ارتباطات و مدیریت که به دنبال منابع علمی و به‌روز در این حوزه می‌گردند.

  • پژوهشگران حوزه آینده‌پژوهی و سناریونگاری که به دنبال مطالعه کاربردهای عملی این روش در عرصه ارتباطات هستند.

  • مشاوران کسب و کار که با سازمان‌ها در زمینه برنامه‌ریزی استراتژیک و مدیریت تغییر همکاری می‌کنند.

  • تمامی کسانی که به آینده حرفه روابط عمومی و تعامل آن با فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و واقعیت مجازی علاقه دارند.

این کتاب با پوشش جامع مباحث نظری و کاربردی و با تکیه بر آخرین دستاوردهای علمی، می‌تواند به عنوان یک مرجع معتبر در کتابخانه هر متخصص و علاقه‌مندی به روابط عمومی جای گیرد. کتاب «سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی» و مطالب آن می‌تواند چراغ راهی برای مدیران و کارشناسانی باشد که می‌خواهند در عصر عدم‌قطیعت، با اعتماد به نفس بیشتری تصمیم بگیرند و سازمان خود را برای آینده آماده سازند.

کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی یک اثر علمی-کاربردی و پیشرو است که در آن به صراحت بیان می‌شود در دنیایی که آینده آن روز به روز مبهم‌تر می‌شود، روش‌های سنتی برنامه‌ریزی پاسخگو نیستند. سناریونگاری روشی برای «تفکر درباره آینده» به جای «پیش‌بینی آینده» است. این کتاب با زبانی ساده و ساختاری منظم، مسیر یادگیری و به کارگیری این روش را در سازمان‌ها هموار می‌کند.

اگر به دنبال کتابی هستید که شما را برای آینده های محتمل آماده کند، نگرش شما را نسبت به برنامه‌ریزی در روابط عمومی متحول سازد و ابزارهای عملی برای مواجهه با عدم قطعیت‌ها در اختیارتان بگذارد، مطالعه کتاب سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی را به شما توصیه می‌کنیم. این مجموعه مقالات پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی روابط عمومی ایران، مرزهای ذهنی شما را گسترش می‌دهد و به شما نشان می‌دهد که آینده ارتباطات چگونه خواهد بود.

مشخصات فنی کتاب

‏سرشناسه : بشیر، حسن، ‏‫۱۳۳۳ -‏، گردآورنده
‏عنوان و نام پدیدآور : سناریونویسی در مدیریت روابط عمومی: مجموعه مقالات/ به کوشش حسن بشیر، مهدی باقریان؛ ویرایش زهرا بابازاده‌گان.
‏مشخصات نشر : تهران: انتشارات کارگزار روابط عمومی‏‫، ‏‫۱۳۹۸.‬‬
‏مشخصات ظاهری : ‏‫۲۴۰ ص.‬
‏شابک : ‏‫۵۰۰۰۰۰ ﷼‬‏‫:‏‫‭۹۷۸-۶۰۰-۵۳۷۴-۱۳-۱‬‬‬
‏وضعیت فهرست نویسی : فاپا
‏یادداشت : کتابنامه: ص. ۲۳۸- ۲۴۰.
‏موضوع : روابط عمومی — مقاله‌ها و خطابه‌ها
Public relations — Addresses, essays, lectures.
‏شناسه افزوده : ب‍اق‍ری‍ان‌، م‍ه‍دی‌، ‏‫۱۳۴۳ – ‏، گردآورنده
‏رده بندی کنگره : ‏‫‭HD۵۹
‏رده بندی دیویی : ‏‫‭۶۵۹/۲
‏شماره کتابشناسی ملی : ۵۷۶۳۷۷۲
‏اطلاعات رکورد کتابشناسی : فاپا