کتاب گزارش نگاری/ نویسنده علی اکبر قاضی زاده/ انتشارات دفتر توسعه آموزش رسانه

کتاب گزارش نگاری علی اکبر قاضی زاده | آموزش گزارش نویسی حرفه ای

کتاب «گزارش نگاری» نوشته علی اکبر قاضی زاده یکی از منابع آموزشی در حوزه گزارش نویسی، روزنامه نگاری و تولید محتوای حرفه ای است. این کتاب به مخاطب کمک می کند با منطق گزارش، شیوه جمع آوری اطلاعات، انتخاب سوژه، سازماندهی مطالب و نگارش یک گزارش منسجم آشنا شود.

گزارش نگاری فقط کنار هم قرار دادن چند خبر، نقل قول و عدد نیست. گزارش خوب باید حاصل مشاهده، تحقیق، بررسی، گفت وگو و روایت باشد. خبرنگار یا نویسنده گزارش باید بتواند از میان حجم زیادی از اطلاعات، عناصر اصلی را انتخاب و آنها را در قالبی روشن و جذاب به مخاطب ارائه کند.

کتاب گزارش نگاری برای دانشجویان روزنامه نگاری و علوم ارتباطات، خبرنگاران، دبیران رسانه، تولیدکنندگان محتوا، کارشناسان روابط عمومی و همه کسانی که با نوشتن گزارش های خبری، سازمانی و رسانه ای سروکار دارند، قابل استفاده است.

کتاب گزارش نگاری درباره چیست؟

موضوع اصلی کتاب گزارش نگاری، آموزش مهارت هایی است که برای تهیه و نوشتن یک گزارش حرفه ای لازم هستند.

خبر معمولا به مخاطب می گوید چه اتفاقی افتاده است.

اما گزارش تلاش می کند یک قدم جلوتر برود.

چرا این اتفاق افتاد؟

چه کسانی درگیر آن هستند؟

زمینه های آن چیست؟

پیامدهای آن چه خواهد بود؟

و مخاطب برای فهم کامل موضوع به چه اطلاعات دیگری نیاز دارد؟

گزارش نگاری دقیقا در همین نقطه اهمیت پیدا می کند.

گزارشگر باید بتواند از اطلاعات پراکنده به یک روایت منسجم برسد.

گزارش نگاری چیست؟

گزارش نگاری فرایندی است که در آن نویسنده یا خبرنگار با استفاده از تحقیق، مشاهده، مصاحبه و جمع آوری اطلاعات، یک موضوع را به شکلی جامع تر از خبر بررسی می کند.

در یک گزارش حرفه ای معمولا چند عنصر در کنار یکدیگر قرار می گیرند:

اطلاعات.

مشاهده.

گفت وگو.

تحقیق.

زمینه موضوع.

و روایت.

همین ترکیب است که گزارش را از یک خبر کوتاه متمایز می کند.

در منابع آموزشی مرتبط با علی اکبر قاضی زاده نیز بر سوژه یابی و اهمیت تحقیق و جزئیات در گزارش نویسی تاکید شده است.

تفاوت خبر و گزارش چیست؟

یکی از مهم ترین نکاتی که برای یادگیری گزارش نگاری باید فهمید، تفاوت خبر و گزارش است.

خبر بیشتر بر سرعت و اطلاع رسانی متمرکز است.

اما گزارش معمولا فرصت بیشتری برای بررسی موضوع دارد.

در خبر ممکن است بنویسیم:

«یک پروژه شهری امروز افتتاح شد.»

اما گزارش می تواند بررسی کند:

این پروژه چرا ساخته شد؟

چه مقدار هزینه داشت؟

چه کسانی از آن استفاده خواهند کرد؟

ساکنان منطقه چه نظری دارند؟

مشکلات اجرای پروژه چه بوده است؟

و آیا پروژه به هدف اولیه خود رسیده است؟

بنابراین گزارش به مخاطب فقط «اتفاق» را نمی دهد؛ بلکه زمینه و معنا نیز می دهد.

گزارش خوب از سوژه خوب شروع می شود

یکی از مهم ترین مراحل گزارش نویسی، انتخاب سوژه است.

اگر سوژه مناسب نباشد، حتی نگارش حرفه ای نیز نمی تواند گزارش قدرتمندی ایجاد کند.

سوژه خوب معمولا دارای یک پرسش، مسئله یا زاویه مشخص است.

مثلا «آلودگی هوا» یک موضوع بسیار گسترده است.

اما «تاثیر تعطیلی مدارس بر کاهش آلودگی هوای تهران» یک زاویه مشخص تر برای گزارش است.

گزارشگر باید بتواند از یک موضوع کلی، یک پرسش دقیق استخراج کند.

برای تقویت این مهارت، سوژه یابی در رسانه های خبری  یکی از نزدیک ترین کتاب های مکمل برای گزارش نگاری است.

سوژه یابی در گزارش نویسی

سوژه همیشه از رویدادهای بزرگ به دست نمی آید.

گاهی یک گفت وگوی ساده، مشاهده یک تغییر اجتماعی، یک عدد عجیب در گزارش رسمی یا حتی یک سوال بی پاسخ می تواند تبدیل به سوژه شود.

گزارشگر حرفه ای باید نسبت به محیط پیرامون خود حساس باشد.

او باید بتواند از میان اتفاقات روزمره، موضوعاتی را پیدا کند که ارزش بررسی عمیق تر دارند.

این همان تفاوت میان کسی است که فقط خبرها را دنبال می کند و کسی که می تواند از دل اخبار، گزارش تولید کند.

تحقیق؛ ستون اصلی گزارش نگاری

گزارش بدون تحقیق معمولا سطحی باقی می ماند.

گزارشگر باید پیش از نوشتن، اطلاعات کافی درباره موضوع جمع آوری کند.

این اطلاعات می توانند از منابع مختلف به دست بیایند:

اسناد.

گزارش های رسمی.

مصاحبه.

داده ها.

آمار.

مشاهده.

آرشیو رسانه ها.

و منابع تخصصی.

هرچه موضوع پیچیده تر باشد، اهمیت تحقیق بیشتر می شود.

گزارشگر باید بتواند اطلاعات مختلف را با یکدیگر مقایسه و تناقض ها را شناسایی کند.

گزارشگر فقط نویسنده نیست

گزارشگر حرفه ای باید چند مهارت را همزمان داشته باشد.

باید بتواند سوژه پیدا کند.

سوال طراحی کند.

مصاحبه انجام دهد.

اطلاعات را بررسی کند.

جزئیات مهم را تشخیص دهد.

و در نهایت همه آنها را به یک متن قابل فهم تبدیل کند.

به همین دلیل گزارش نگاری را نمی توان فقط یک مهارت نوشتاری دانست.

گزارش نویسی ترکیبی از تحقیق، مشاهده، تحلیل و روایت است.

نقش مشاهده در گزارش نویسی

یکی از تفاوت های مهم گزارش با بسیاری از قالب های رسانه ای، اهمیت مشاهده است.

گزارشگر باید تا حد امکان محیط را ببیند.

فضا چگونه است؟

افراد چگونه رفتار می کنند؟

چه صداهایی وجود دارد؟

چه جزئیاتی ممکن است برای مخاطب مهم باشند؟

این جزئیات به گزارش جان می دهند.

مثلا به جای اینکه فقط بنویسیم «بازار شلوغ بود»، می توانیم جزئیاتی را ارائه کنیم که مخاطب بتواند فضا را تصور کند.

اما جزئیات باید واقعی، مرتبط و در خدمت موضوع باشند.

مصاحبه در گزارش نگاری

بخش زیادی از اطلاعات یک گزارش از گفت وگو با افراد به دست می آید.

اما مصاحبه در گزارش صرفا گرفتن چند جمله برای نقل قول نیست.

گزارشگر باید بداند:

با چه کسی صحبت کند؟

چه سوالی بپرسد؟

چه زمانی سوال تکمیلی مطرح کند؟

و کدام بخش از پاسخ ارزش استفاده در گزارش را دارد؟

برای یادگیری بیشتر این مهارت، مصاحبه حرفه ای  می تواند مکمل طبیعی کتاب گزارش نگاری باشد.

منابع؛ همه حرف ها ارزش یکسان ندارند

در یک گزارش ممکن است چند نفر درباره یک موضوع اظهار نظر کنند.

اما همه منابع اعتبار یکسان ندارند.

گزارشگر باید بتواند میان منبع رسمی، کارشناس، شاهد، ذی نفع و فردی که صرفا نظر شخصی دارد تفاوت قائل شود.

یکی از اشتباهات رایج در گزارش نویسی این است که چند نقل قول پشت سر هم قرار بگیرند و متن به جای گزارش، به مجموعه ای از گفته ها تبدیل شود.

گزارشگر باید اطلاعات را هدایت و تحلیل کند.

ساختار گزارش

بعد از جمع آوری اطلاعات، یکی از سخت ترین بخش ها آغاز می شود:

از کجا شروع کنیم؟

چه اطلاعاتی جلوتر بیاید؟

کدام جزئیات حذف شوند؟

گزارش خوب معمولا یک ساختار مشخص دارد.

ابتدا باید مخاطب را وارد موضوع کند.

سپس اطلاعات و شواهد را به تدریج توسعه دهد.

و در نهایت تصویر روشن تری از مسئله ارائه کند.

این ساختار ممکن است بسته به نوع گزارش متفاوت باشد.

لید در گزارش نویسی

شروع گزارش اهمیت بسیار زیادی دارد.

اگر چند خط اول نتواند مخاطب را جذب کند، احتمال زیادی وجود دارد که ادامه متن خوانده نشود.

لید گزارش می تواند با یک صحنه، یک واقعیت مهم، یک عدد، یک پرسش یا یک موقعیت معنادار آغاز شود.

اما باید با موضوع اصلی مرتبط باشد.

استفاده از مقدمه های طولانی و بی ارتباط معمولا گزارش را ضعیف می کند.

روایت در گزارش نگاری

گزارش حرفه ای فقط انتقال مجموعه ای از اطلاعات نیست.

اطلاعات باید در یک مسیر منطقی قرار بگیرند.

مخاطب باید احساس کند متن او را از نقطه ای به نقطه دیگر می برد.

اینجاست که روایت اهمیت پیدا می کند.

گزارشگر باید بداند کدام اطلاعات را ابتدا ارائه کند و کدام بخش را برای ادامه متن نگه دارد.

برای شناخت بیشتر این نوع روایت، گزارش نویسی داستانی روایی  یکی از مرتبط ترین منابع برای ادامه مطالعه است.

جزئیات؛ چیزی که گزارش را زنده می کند

یکی از مهم ترین تفاوت های گزارش خوب و بد در جزئیات است.

جزئیات مناسب باعث می شوند مخاطب موقعیت را بهتر درک کند.

اما هر جزئیاتی ارزش استفاده ندارد.

گزارشگر باید بین جزئیات معنادار و اطلاعات زائد تفاوت قائل شود.

جزئیات باید:

فضا بسازند.

شخصیت را معرفی کنند.

موضوع را روشن کنند.

یا به درک بهتر مسئله کمک کنند.

گزارش خبری چیست؟

گزارش خبری از خبر فراتر می رود اما همچنان به یک موضوع یا رویداد خبری وابسته است.

در گزارش خبری، خبرنگار اطلاعات بیشتری جمع آوری می کند، با افراد مختلف صحبت می کند و زمینه های موضوع را توضیح می دهد.

هدف این است که مخاطب فقط از وقوع رویداد مطلع نشود، بلکه بتواند آن را بهتر بفهمد.

برای مخاطبی که می خواهد مهارت خود را در این حوزه توسعه دهد، گزارشگری برای روزنامه نگاران مکمل مستقیمی برای کتاب گزارش نگاری است.

گزارش تحلیلی

در گزارش تحلیلی، نویسنده تلاش می کند رابطه میان اتفاقات را بررسی کند.

فقط نمی گوید چه اتفاقی افتاده است.

بلکه تلاش می کند توضیح دهد چرا اتفاق افتاده و چه نتایجی دارد.

این نوع گزارش نیازمند اطلاعات بیشتر، منابع معتبر و توانایی تحلیل است.

گزارشگر باید مراقب باشد تحلیل شخصی را جای واقعیت ننشاند.

استدلال باید بر اطلاعات و شواهد استوار باشد.

گزارش تحقیقی

گزارش تحقیقی معمولا به موضوعی می پردازد که برای کشف ابعاد آن به تحقیق جدی نیاز است.

ممکن است اسناد مختلف بررسی شوند.

با تعداد زیادی از افراد گفت وگو شود.

داده ها مقایسه شوند.

و اطلاعاتی پیدا شوند که قبلا در اختیار مخاطب نبوده اند.

این نوع گزارش از دشوارترین قالب های روزنامه نگاری است، اما می تواند اثرگذاری زیادی داشته باشد.

گزارش نگاری در عصر رسانه های دیجیتال

گزارش نگاری امروز فقط در روزنامه چاپی انجام نمی شود.

یک گزارش می تواند شامل متن، عکس، ویدیو، نمودار، صدا و لینک باشد.

رسانه های دیجیتال امکان روایت چندرسانه ای را فراهم کرده اند.

به همین دلیل گزارشگر امروز باید علاوه بر مهارت نوشتن، با منطق رسانه های دیجیتال نیز آشنا باشد.

روزنامه نگاری جدید و روزنامه نگاری سایبر  می توانند این مسیر را تکمیل کنند.

گزارش نگاری برای چه کسانی مهم است؟

واضح ترین مخاطبان کتاب گزارش نگاری، خبرنگاران و روزنامه نگاران هستند.

اما گزارش نویسی فقط مهارت روزنامه نگاران نیست.

کارشناسان روابط عمومی نیز دائما گزارش تهیه می کنند.

گزارش عملکرد.

گزارش رویداد.

گزارش بازدید.

گزارش رسانه ای.

گزارش بحران.

گزارش کمپین.

و گزارش مدیریتی.

بنابراین تسلط بر گزارش نگاری می تواند مستقیما کیفیت کار روابط عمومی را افزایش دهد.

گزارش نویسی در روابط عمومی؛ جایی که بیشتر سازمان ها مشکل دارند

یکی از ضعف های رایج در بسیاری از روابط عمومی ها، گزارش نویسی است.

گاهی گزارشی که باید یک مسئله را روشن کند، تبدیل می شود به چند صفحه آمار، جدول و جمله اداری.

یا گزارش یک رویداد فقط فهرستی از سخنرانی ها و اسامی افراد است.

در حالی که گزارش حرفه ای باید به مخاطب بگوید:

چه اتفاقی افتاد؟

چرا مهم بود؟

چه نتیجه ای داشت؟

چه کسانی درگیر بودند؟

و مخاطب باید چه چیزی از آن بداند؟

این همان جایی است که مهارت گزارش نگاری به یک توانایی عملی برای روابط عمومی تبدیل می شود.

از «به استحضار می رساند» تا گزارش حرفه ای

روابط عمومی حرفه ای قرار نیست فقط نامه اداری یا گزارش تشریفاتی تولید کند.

فرض کنید سازمان یک پروژه بزرگ اجرا کرده است.

یک گزارش ضعیف می تواند این طور شروع شود:

«به استحضار می رساند در راستای اهداف سازمان و با عنایت به سیاست های ابلاغی…»

اما مخاطب در همان چند خط اول احتمالا ارتباط خود را با متن از دست می دهد.

گزارش حرفه ای باید مستقیم به اصل موضوع برسد.

مهم ترین نتیجه چیست؟

چه تغییری ایجاد شده است؟

چرا این موضوع برای مخاطب اهمیت دارد؟

چه شواهدی برای اثبات آن داریم؟

همین تغییر نگاه، گزارش روابط عمومی را از یک متن اداری به یک محصول ارتباطی تبدیل می کند.

گزارش نویسی بلد بودن کافی نیست؛ باید بدانید گزارش را برای چه هدفی می نویسید

این دقیقا همان جایی است که مهارت روزنامه نگاری به روابط عمومی استراتژیک وصل می شود.

ممکن است شما بتوانید متن روان و گزارش خوبی بنویسید، اما هنوز چند سوال باقی می ماند:

مخاطب گزارش کیست؟

هدف از انتشار آن چیست؟

چه اطلاعاتی باید برجسته شود؟

چه چیزی بهتر است حذف شود؟

آیا گزارش برای مدیر است، رسانه است یا افکار عمومی؟

آیا باید در سایت منتشر شود یا برای خبرنگاران ارسال شود؟

چه پیامی درباره سازمان باید در ذهن مخاطب باقی بماند؟

این پرسش ها دیگر فقط مربوط به فن گزارش نویسی نیستند.

اینها پرسش های روابط عمومی و ارتباطات استراتژیک هستند.

اگر می خواهید گزارش نویس خوب نباشید؛ کارشناس روابط عمومی حرفه ای باشید

دوره آموزش روابط عمومی فیوچرمدیا دقیقا در همین نقطه اهمیت پیدا می کند.

گزارش نگاری یکی از مهارت های مهم یک کارشناس روابط عمومی است، اما روابط عمومی حرفه ای فقط با خوب نوشتن ساخته نمی شود.

شما باید بتوانید:

خبر و گزارش حرفه ای تولید کنید.

سوژه های سازمان را شناسایی کنید.

پیام مناسب برای هر مخاطب طراحی کنید.

با خبرنگاران و رسانه ها ارتباط موثر برقرار کنید.

محتوا را براساس هدف ارتباطی تولید کنید.

کمپین ارتباطی طراحی کنید.

مخاطب و ذی نفع را بشناسید.

بحران های رسانه ای را مدیریت کنید.

و جایگاه روابط عمومی را از واحد انتشار خبر به بخش اثرگذار تصمیم سازی سازمان ارتقا دهید.

کتاب گزارش نگاری به شما کمک می کند یکی از مهم ترین ابزارهای حرفه ای یعنی «گزارش نویسی» را بهتر بشناسید.

اما دوره آموزش روابط عمومی فیوچرمدیا کمک می کند این ابزار را در کنار مجموعه ای از مهارت های ارتباطی، رسانه ای و استراتژیک قرار دهید.

اگر می خواهید از نویسنده گزارش و خبر به یک کارشناس روابط عمومی حرفه ای و استراتژیک تبدیل شوید، مسیر بعدی شما همین جاست.

[ مشاهده سرفصل ها و ثبت نام در دوره آموزش روابط عمومی فیوچرمدیا]

کتاب گزارش نگاری برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای دانشجویان روزنامه نگاری و علوم ارتباطات، خبرنگاران، گزارشگران، نویسندگان رسانه، دبیران خبر و علاقه مندان به گزارش نویسی مناسب است.

کارشناسان روابط عمومی، مدیران محتوا و افرادی که در سازمان ها مسئول تهیه گزارش های خبری و رسانه ای هستند نیز می توانند از این کتاب استفاده کنند.

چرا کتاب گزارش نگاری را بخوانیم؟

گزارش یکی از مهم ترین قالب های حرفه ای روزنامه نگاری است.

تسلط بر آن به مخاطب کمک می کند از نوشتن متن های سطحی و پراکنده فاصله بگیرد.

مطالعه کتاب گزارش نگاری می تواند نگاه مخاطب را به اهمیت سوژه، تحقیق، مشاهده، مصاحبه، انتخاب اطلاعات و روایت منسجم تقویت کند.

این موضوع فقط برای روزنامه نگار اهمیت ندارد.

هر کسی که باید موضوعی را برای یک مخاطب توضیح دهد، می تواند از منطق گزارش نویسی استفاده کند.

مشخصات کتاب گزارش نگاری

در اطلاعات ارائه شده، دو نسخه از کتاب گزارش نگاری دیده می شود. نسخه قدیمی در دی ۱۳۹۰ با ۲۵۶ صفحه و شابک 978-964-9934-11-2 معرفی شده است. رکورد جدید مربوط به سال ۱۴۰۲، ویراست سوم و چاپ چهارم با ۲۴۰ صفحه و شابک 978-622-97887-9-0 است. بنابراین بهتر است در صفحه محصول مشخص شود مشخصات مربوط به کدام چاپ است.

سوالات متداول درباره کتاب گزارش نگاری

کتاب گزارش نگاری درباره چیست؟

کتاب گزارش نگاری اثر علی اکبر قاضی زاده درباره اصول و مهارت های تهیه و نگارش گزارش است و برای یادگیری گزارش نویسی حرفه ای و رسانه ای کاربرد دارد.

نویسنده کتاب گزارش نگاری کیست؟

علی اکبر قاضی زاده نویسنده کتاب گزارش نگاری است.

گزارش نگاری چیست؟

گزارش نگاری فرایند تحقیق، مشاهده، مصاحبه، جمع آوری و سازماندهی اطلاعات برای ارائه یک موضوع به شکلی جامع، روشن و قابل فهم است.

تفاوت خبر و گزارش چیست؟

خبر بیشتر بر اعلام سریع رویداد تمرکز دارد، در حالی که گزارش زمینه، جزئیات، روایت و اطلاعات بیشتری برای فهم موضوع ارائه می کند.

آیا کتاب گزارش نگاری برای خبرنگاران مناسب است؟

بله. خبرنگاران و دانشجویان روزنامه نگاری از مخاطبان اصلی کتاب هستند.

آیا گزارش نگاری برای روابط عمومی کاربرد دارد؟

بله. کارشناسان روابط عمومی برای تهیه گزارش عملکرد، گزارش رویداد، گزارش رسانه ای، گزارش بحران و دیگر محتواهای سازمانی به مهارت گزارش نویسی نیاز دارند.

چه کتاب هایی در کنار گزارش نگاری بخوانیم؟

سوژه یابی در رسانه های خبری، گزارشگری برای روزنامه نگاران، گزارش نویسی داستانی روایی، مصاحبه حرفه ای و شیوه نامه روزنامه نگاری از کتاب های مرتبط این حوزه هستند.

کتاب گزارش نگاری چند صفحه دارد؟

نسخه ۱۴۰۲ دارای ۲۴۰ صفحه است. در اطلاعات نسخه قدیمی دی ۱۳۹۰، تعداد صفحات ۲۵۶ صفحه ثبت شده است.

شابک نسخه جدید کتاب گزارش نگاری چیست؟

شابک نسخه سال ۱۴۰۲ کتاب 978-622-97887-9-0 است.

برای یادگیری عملی گزارش نویسی در روابط عمومی چه کنیم؟

کتاب گزارش نگاری برای یادگیری اصول گزارش نویسی مفید است؛ اما برای استفاده حرفه ای از گزارش، خبر و محتوا در ارتباطات سازمانی، دوره آموزش روابط عمومی مسیر گسترده تری از مهارت های کاربردی روابط عمومی را پوشش می دهد.

جمع بندی

کتاب گزارش نگاری نوشته علی اکبر قاضی زاده یکی از منابع آموزشی در حوزه گزارش نویسی و روزنامه نگاری است که می تواند برای دانشجویان، خبرنگاران، تولیدکنندگان محتوا و کارشناسان روابط عمومی مفید باشد.

گزارش نگاری مهارتی است که تحقیق، مشاهده، مصاحبه، انتخاب اطلاعات و روایت را کنار یکدیگر قرار می دهد.

اما اگر هدف شما فقط گزارش نویسی نیست و می خواهید مجموعه مهارت های خبر، رسانه، محتوا، کمپین و ارتباطات سازمانی را در کنار یکدیگر یاد بگیرید، دوره آموزش روابط عمومی فیوچرمدیا باید یکی از مسیرهای بعدی شما باشد.

گزارش خوب بنویسید؛ اما یک قدم جلوتر بروید و روابط عمومی را حرفه ای یاد بگیرید.