کتاب «سوژه یابی در رسانه های خبری» نوشته علی قشمی، یکی از منابع تخصصی حوزه خبرنگاری است که به فرایند پیدا کردن، انتخاب، پردازش و تبدیل یک موضوع به سوژه خبری می پردازد. این کتاب برای خبرنگاران، روزنامه نگاران، دانشجویان علوم ارتباطات، کارشناسان روابط عمومی و افرادی که با تولید خبر و محتوای رسانه ای سروکار دارند، منبعی کاربردی برای شناخت روش های سوژه یابی خبری محسوب می شود.
علی قشمی در کتاب سوژه یابی در رسانه های خبری فقط به این پرسش نمی پردازد که «سوژه خبری را از کجا پیدا کنیم؟» بلکه موضوع را از مرحله شناخت خبر و ویژگی های سوژه پرداز تا منابع مورد استفاده روزنامه نگاران، گردآوری خبر و نقش مخاطب در انتخاب و انتشار موضوع دنبال می کند. همین ساختار باعث شده است کتاب تصویری نسبتا کامل از فرایند سوژه یابی در خبرنگاری ارائه دهد.
موضوع اصلی کتاب، تبیین شیوه های سوژه یابی توسط خبرنگاران و رسانه های خبری است.
خبرنگار برای تولید یک گزارش یا خبر خوب، ابتدا به یک موضوع مناسب نیاز دارد؛ اما هر اتفاق، داده یا مسئله ای الزاما به یک سوژه خبری مناسب تبدیل نمی شود. تشخیص اینکه چه موضوعی ارزش پیگیری دارد و چگونه باید آن را به یک سوژه قابل انتشار تبدیل کرد، بخشی از مهارت حرفه ای خبرنگاری است.
کتاب سوژه یابی در رسانه های خبری این فرایند را در شش فصل دنبال می کند. نویسنده ابتدا به تعاریف قدیم و جدید خبر و اهمیت سوژه یابی می پردازد و سپس ویژگی های سوژه پردازان در عصر رسانه های جدید، روش های رسیدن به سوژه، منابع مورد استفاده روزنامه نگاران، فعالیت های اولیه گردآوری خبر و نقش مخاطب در انتخاب و انتشار موضوع را بررسی می کند.
برای مطالعه منابع بیشتر این حوزه، کتاب های خبرنگاری می تواند مسیر مناسبی برای ادامه مطالعه باشد.
سوژه یابی خبری فرایندی است که طی آن خبرنگار یک اتفاق، مسئله، ایده، داده یا موضوع را شناسایی می کند و ظرفیت آن را برای تبدیل شدن به خبر یا گزارش مورد بررسی قرار می دهد.
یک خبرنگار حرفه ای صرفا منتظر برگزاری نشست خبری یا انتشار اطلاعیه نمی ماند. بخش مهمی از فعالیت حرفه ای او به مشاهده، جستجو، پیگیری و کشف موضوعاتی مربوط می شود که ممکن است دیگران هنوز به اهمیت خبری آنها توجه نکرده باشند.
در واقع، تفاوت میان «موضوع» و «سوژه خبری» در همین مرحله آشکار می شود. موضوع می تواند بسیار گسترده باشد، اما خبرنگار باید بتواند از دل آن یک زاویه مشخص، تازه و قابل پیگیری استخراج کند.
به همین دلیل، سوژه یابی در خبرنگاری فقط به خلاقیت وابسته نیست و با شناخت خبر، ارزش های خبری، منابع اطلاعات، نیاز مخاطب و تجربه خبرنگار ارتباط دارد.
پیش از اینکه خبرنگار بتواند خبر بنویسد، مصاحبه انجام دهد یا گزارش تهیه کند، باید بداند درباره چه چیزی قرار است کار کند.
اگر سوژه ضعیف باشد، حتی اجرای فنی مناسب نیز لزوما به تولید یک محتوای رسانه ای تاثیرگذار منجر نمی شود. در مقابل، یک سوژه مناسب می تواند نقطه شروع یک خبر، گزارش، مصاحبه یا حتی مجموعه ای از پیگیری های رسانه ای باشد.
اهمیت سوژه یابی زمانی بیشتر مشخص می شود که چند رسانه به یک رویداد واحد دسترسی دارند. همه آنها ممکن است اطلاعات اولیه مشابهی داشته باشند، اما خبرنگاری که زاویه متفاوتی پیدا می کند می تواند محتوایی متمایز تولید کند.
بنابراین توانایی یافتن سوژه خبری را می توان یکی از مهارت های پایه خبرنگاری و روزنامه نگاری دانست.
یکی از پرسش های رایج خبرنگاران تازه کار این است که «چطور سوژه خبری پیدا کنیم؟»
کتاب علی قشمی یکی از بخش های خود را به روش های رسیدن به سوژه اختصاص داده است. اصل مهم این است که سوژه یابی را نباید فقط به انتظار برای رخ دادن اتفاقات بزرگ محدود کرد.
خبرنگار باید نسبت به محیط پیرامون خود حساس باشد. تغییر یک روند، یک آمار غیرمنتظره، تناقض میان دو اظهارنظر، مسئله ای که مردم بارها درباره آن صحبت می کنند، نتیجه یک پژوهش، تصمیم یک سازمان یا حتی پرسشی که هنوز پاسخ روشنی برای آن وجود ندارد، می تواند نقطه شروع بررسی یک سوژه باشد.
مهارت اصلی خبرنگار در این مرحله، «دیدن چیزی است که دیگران از کنار آن عبور می کنند».
این موضوع با تجربه، شناخت حوزه تخصصی، ارتباط با منابع و پیگیری مستمر اخبار تقویت می شود.
منابع سوژه خبری می توانند بسیار متنوع باشند. رسانه ها، خبرگزاری ها، سازمان ها، گزارش های رسمی، آمارها، مصاحبه ها، نشست ها، منابع انسانی، مخاطبان و مشاهده مستقیم محیط، هر کدام می توانند زمینه شکل گیری یک سوژه باشند.
اما دسترسی به یک منبع به تنهایی کافی نیست.
خبرنگار باید بتواند از اطلاعات موجود پرسش جدید استخراج کند. گاهی یک گزارش رسمی پاسخ چند پرسش را ارائه می دهد، اما در همان گزارش اطلاعاتی وجود دارد که پرسش های تازه ای ایجاد می کند. همین پرسش ها می توانند آغاز یک سوژه جدید باشند.
یکی از فصل های کتاب سوژه یابی در رسانه های خبری نیز به منابع مورد استفاده روزنامه نگاران پیش و پس از مرحله سوژه یابی اختصاص دارد.
منابع خبری از مهم ترین ابزارهای خبرنگار هستند.
بخشی از سوژه ها از منابع رسمی به دست می آیند و بخشی دیگر حاصل ارتباط خبرنگار با افراد، کارشناسان، مخاطبان یا منابع غیررسمی هستند.
با این حال، داشتن منابع متعدد به تنهایی خبرنگار را به یک سوژه پرداز حرفه ای تبدیل نمی کند. خبرنگار باید بتواند اطلاعات دریافتی را ارزیابی کند، میان اطلاعات مهم و کم اهمیت تمایز قائل شود و تشخیص دهد کدام موضوع ظرفیت پیگیری بیشتری دارد.
همچنین منبع می تواند نقطه آغاز تحقیق باشد، نه پایان آن. دریافت یک ادعا از یک منبع خبری باید خبرنگار را به سمت بررسی، تحقیق و تکمیل اطلاعات هدایت کند.
هر اتفاقی ارزش تبدیل شدن به خبر را ندارد. خبرنگار هنگام انتخاب سوژه باید بتواند اهمیت خبری موضوع را نیز ارزیابی کند.
تازگی، اهمیت، میزان تاثیر بر مخاطبان، نزدیکی و جذابیت موضوع از جمله معیارهایی هستند که می توانند در ارزیابی یک موضوع مورد توجه قرار گیرند.
شناخت ارزش های خبری به خبرنگار کمک می کند از میان تعداد زیادی اتفاق و اطلاعات، موضوعاتی را انتخاب کند که ظرفیت بیشتری برای تبدیل شدن به محتوای رسانه ای دارند.
کتاب سوژه یابی در رسانه های خبری نیز از بحث تعریف خبر آغاز می شود و از همین نقطه، اهمیت فرایند سوژه یابی را توضیح می دهد.
فصل دوم کتاب به ویژگی های سوژه پردازان در عصر رسانه های جدید اختصاص دارد.
این موضوع امروز اهمیت بیشتری نیز پیدا کرده است. خبرنگار دیگر فقط با روزنامه، رادیو و تلویزیون مواجه نیست. وب سایت ها، شبکه های اجتماعی، پیام رسان ها و رسانه های آنلاین حجم عظیمی از اطلاعات را در اختیار مخاطبان و خبرنگاران قرار داده اند.
فراوانی اطلاعات از یک سو امکان پیدا کردن سوژه را افزایش داده و از سوی دیگر تشخیص موضوع مهم از محتوای کم ارزش را دشوارتر کرده است.
در چنین فضایی، خبرنگار باید بتواند علاوه بر سرعت، قدرت انتخاب و تحلیل داشته باشد.
برای شناخت بهتر تحولات خبرنگاری در محیط آنلاین، مطالعه کتاب روزنامه نگاری سایبر نیز می تواند مکمل مناسبی برای این بحث باشد.
یکی از مهارت های مهم خبرنگار، محدود کردن موضوع و پیدا کردن زاویه مناسب است.
فرض کنید موضوع کلی «آلودگی هوا» باشد. این عبارت هنوز یک سوژه مشخص خبری نیست. خبرنگار باید بپرسد کدام جنبه از آلودگی هوا قرار است بررسی شود؟ چه اتفاق تازه ای افتاده است؟ چه گروهی تحت تاثیر قرار گرفته است؟ چه اطلاعات جدیدی وجود دارد؟ چه پرسشی هنوز پاسخ داده نشده است؟
با پاسخ به این پرسش ها، یک موضوع گسترده به تدریج به یک سوژه مشخص تبدیل می شود.
بنابراین در سوژه یابی خبری، پرسش خوب گاهی به اندازه پاسخ اهمیت دارد.
یکی از نقاط قابل توجه کتاب علی قشمی، اختصاص فصل پایانی به مخاطب است.
نویسنده اهمیت مخاطب را در فرایند انتخاب، پردازش و انتشار موضوعات مورد توجه قرار می دهد. این نکته نشان می دهد که سوژه یابی فقط بر اساس علاقه شخصی خبرنگار انجام نمی شود.
خبرنگار باید بداند برای چه مخاطبی محتوا تولید می کند.
موضوعی که برای یک رسانه تخصصی اقتصادی اهمیت بالایی دارد ممکن است برای مخاطب یک رسانه عمومی اولویت متفاوتی داشته باشد. همین تفاوت در شناخت مخاطب می تواند بر انتخاب سوژه، زاویه پرداخت و حتی نحوه انتشار آن تاثیر بگذارد.
در رسانه های امروز، شناخت مخاطب به یکی از عوامل مهم تصمیم گیری تحریریه تبدیل شده است.
سوژه یابی آغاز فرایند خبرنگاری است، نه پایان آن.
پس از انتخاب سوژه، خبرنگار باید وارد مرحله گردآوری اطلاعات شود. بررسی سابقه موضوع، شناسایی منابع، انجام مصاحبه، مشاهده، جمع آوری اسناد و مقایسه اطلاعات می توانند در این مرحله قرار گیرند.
فصل پنجم کتاب سوژه یابی در رسانه های خبری نیز به فعالیت های اولیه گردآوری خبر پس از انتخاب سوژه می پردازد.
در بسیاری از سوژه ها، مصاحبه یکی از ابزارهای اصلی تکمیل اطلاعات است. به همین دلیل، مطالعه منابع مربوط به روش های مصاحبه خبری می تواند ادامه منطقی مطالعه کتاب سوژه یابی باشد.
در واقع مسیر حرفه ای می تواند این گونه شکل بگیرد:
پیدا کردن سوژه ← انتخاب زاویه ← شناسایی منابع ← گردآوری اطلاعات ← مصاحبه ← تنظیم و انتشار خبر یا گزارش
سوژه یابی و خبرنویسی دو مرحله مرتبط اما متفاوت هستند.
در سوژه یابی، خبرنگار به دنبال این است که بفهمد «درباره چه چیزی باید کار کنم؟» اما در خبرنویسی مسئله اصلی این است که «اطلاعات جمع آوری شده را چگونه به خبر تبدیل کنم؟»
بنابراین ممکن است فردی اصول نگارش خبر را بداند اما در پیدا کردن موضوعات تازه و ارزشمند ضعف داشته باشد.
از طرف دیگر، خبرنگاری که سوژه های خوبی پیدا می کند اما اصول گردآوری و تنظیم خبر را نمی شناسد نیز نمی تواند از ظرفیت آن سوژه به خوبی استفاده کند.
به همین دلیل، سوژه یابی، گردآوری اطلاعات، مصاحبه و خبرنویسی را باید حلقه های متصل یک فرایند حرفه ای دانست.
برای تکمیل این مسیر، کتاب روزنامه نگاری جدید یکی دیگر از منابع مرتبط موجود در کتابخانه فیوچرمدیا است.
این کتاب می تواند برای گروه های زیر مفید باشد:
به ویژه برای دانشجویان و خبرنگاران تازه کار که با پرسش «برای گزارش و خبر از کجا سوژه پیدا کنم؟» مواجه هستند، موضوع کتاب ارتباط مستقیمی با یکی از چالش های روزمره فعالیت رسانه ای دارد.
سوژه یابی فقط مهارت خبرنگاران نیست. کارشناس روابط عمومی نیز برای تولید محتوای خبری سازمان به این توانایی نیاز دارد.
بسیاری از روابط عمومی ها منتظر می مانند تا جلسه، مراسم، انتصاب یا رویدادی رسمی اتفاق بیفتد و سپس درباره آن خبر منتشر کنند. نتیجه چنین رویکردی معمولا تولید مجموعه ای از اخبار سازمانی مشابه است که الزاما برای رسانه یا مخاطب جذابیت زیادی ندارند.
کارشناس روابط عمومی حرفه ای باید بتواند درون فعالیت های سازمان، سوژه رسانه ای پیدا کند.
یک آمار جدید، تغییر رفتار مشتریان، تجربه یک کارمند، نتیجه یک پروژه، مسئله یک صنعت، داده های سازمانی، یک دستاورد قابل سنجش یا پاسخ کارشناسی به مسئله روز جامعه می تواند به سوژه ای برای تولید محتوای رسانه ای تبدیل شود.
به همین دلیل، مطالعه کتاب سوژه یابی در رسانه های خبری برای فعالان روابط عمومی نیز کاربرد عملی دارد؛ زیرا به آنها کمک می کند با منطق انتخاب موضوع در رسانه آشناتر شوند.
شناخت روش های سوژه یابی می تواند کیفیت فعالیت رسانه ای یک روابط عمومی را تغییر دهد، اما روابط عمومی حرفه ای فقط به پیدا کردن سوژه محدود نیست.
پس از پیدا کردن موضوع، کارشناس روابط عمومی باید بداند چگونه آن را به پیام مناسب تبدیل کند، چه محتوایی برای رسانه جذاب است، چگونه با خبرنگار ارتباط برقرار کند، مخاطب سازمان را بشناسد و از ابزارهای ارتباطی مختلف برای انتشار موثر پیام استفاده کند.
در واقع کتاب سوژه یابی در رسانه های خبری می تواند بخشی از مهارت «دیدن سوژه» را تقویت کند، اما تبدیل یک موضوع سازمانی به برنامه ارتباطی موثر نیازمند مجموعه بزرگ تری از دانش و مهارت های روابط عمومی است.
اگر در حوزه روابط عمومی، ارتباطات، رسانه یا تولید محتوا فعالیت می کنید و می خواهید این مهارت ها را به شکل منسجم تر و کاربردی یاد بگیرید، دوره آموزش روابط عمومی فیوچرمدیا مسیر آموزشی کامل تری برای ورود و فعالیت حرفه ای در این حوزه فراهم می کند.
در این مسیر، آشنایی با رسانه، تولید محتوا، ارتباط با خبرنگاران، شناخت مخاطب و مهارت های اجرایی روابط عمومی در کنار یکدیگر معنا پیدا می کنند. به همین دلیل، مطالعه کتاب هایی مانند «سوژه یابی در رسانه های خبری» می تواند مکمل مناسبی برای آموزش عملی روابط عمومی باشد.
اگر می خواهید از مرحله پیدا کردن سوژه به مرحله طراحی و اجرای حرفه ای ارتباطات سازمانی برسید، قدم بعدی یادگیری عملی روابط عمومی است.
[CTA دکمه → مشاهده سرفصل ها و ثبت نام دوره آموزش روابط عمومی]
یکی از نقاط قوت موضوعی این کتاب، تمرکز بر مرحله ای از خبرنگاری است که پیش از نوشتن خبر اتفاق می افتد.
بسیاری از منابع خبرنگاری بر نگارش خبر، لید، تیتر یا مصاحبه تمرکز دارند، اما پیش از همه این مراحل باید موضوع مناسبی برای کار وجود داشته باشد.
کتاب علی قشمی تلاش می کند همین نقطه آغاز را بررسی کند.
حرکت از تعریف خبر به ویژگی های سوژه پرداز، روش های رسیدن به سوژه، منابع روزنامه نگاران، گردآوری اطلاعات و در نهایت مخاطب، ساختاری ایجاد کرده است که فرایند سوژه یابی را در ارتباط با مراحل بعدی فعالیت خبرنگار بررسی می کند.
برای مشاهده منابع بیشتر نیز می توانید به کتابخانه فیوچرمدیا مراجعه کنید.
| مشخصات | اطلاعات |
|---|---|
| نام کتاب | سوژه یابی در رسانه های خبری |
| نویسنده | علی قشمی |
| ناشر | دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها |
| سال انتشار | ۱۳۹۰ |
| تاریخ انتشار ثبت شده | ۱۴ دی ۱۳۹۰ |
| شابک | 978-964-9934-40-2 |
| زبان | فارسی |
| موضوع | خبرنگاران و خبرنگاری |
| نوع اثر | تالیف |
| نوبت چاپ | چاپ اول |
| قطع | رقعی |
| نوع جلد | شومیز |
| رده بندی دیویی | ۰۷۰/۴۳ |
| شماره کتابشناسی ملی | ۲۳۴۸۷۷۱ |
| کتابنامه | صفحات ۱۸۵ تا ۱۸۹ |
در اطلاعات فروشگاهی و اطلاعات ارائه شده از کتاب، تعداد صفحات ۱۹۲ صفحه ذکر شده است؛ با این حال در رکورد کتابشناختی، مشخصات ظاهری اثر ۱۸۹ صفحه همراه با جدول ثبت شده است. بنابراین میان اطلاعات فروشگاهی و رکورد کتابشناختی درباره تعداد صفحات اختلاف جزئی وجود دارد.
بر اساس معرفی ارائه شده، کتاب در شش فصل تنظیم شده است:
فصل اول: تعاریف متقدم و متاخر خبر و اهمیت فرایند سوژه یابی در رسانه های خبری
فصل دوم: ویژگی های سوژه پردازان در عصر رسانه های جدید
فصل سوم: روش های رسیدن به سوژه
فصل چهارم: منابع مورد استفاده روزنامه نگاران در مراحل قبل و بعد از سوژه یابی
فصل پنجم: فعالیت های اولیه گردآوری خبر پس از سوژه یابی
فصل ششم: اهمیت مخاطب در فرایند انتخاب، پردازش و انتشار موضوعات
این ساختار نشان می دهد که کتاب، سوژه یابی را یک اقدام منفرد نمی بیند و آن را در ارتباط با خبر، خبرنگار، منابع، گردآوری اطلاعات و مخاطب بررسی می کند.
سوژه یابی خبری فرایند شناسایی و انتخاب موضوعاتی است که ظرفیت تبدیل شدن به خبر، گزارش، مصاحبه یا دیگر محصولات رسانه ای را دارند.
رصد اخبار، بررسی گزارش ها و آمارها، ارتباط با منابع خبری، مشاهده محیط، شناخت مسائل مخاطبان و طرح پرسش های تازه درباره اتفاقات می توانند به پیدا کردن سوژه خبری کمک کنند.
کتاب علی قشمی به تعریف خبر، اهمیت سوژه یابی، ویژگی های سوژه پردازان، روش های رسیدن به سوژه، منابع روزنامه نگاران، گردآوری خبر و نقش مخاطب در انتخاب و انتشار موضوع می پردازد.
علی قشمی نویسنده این کتاب است.
این اثر در شش فصل تنظیم شده است.
بله. موضوع کتاب مستقیما با یکی از مهارت های پایه خبرنگاری یعنی پیدا کردن و انتخاب سوژه خبری ارتباط دارد و می تواند برای دانشجویان و خبرنگاران تازه کار مفید باشد.
بله. کارشناسان روابط عمومی برای پیدا کردن سوژه های خبری درون سازمان، تولید محتوای رسانه ای و شناخت بهتر منطق انتخاب سوژه توسط خبرنگاران می توانند از مباحث این کتاب استفاده کنند.
بر اساس رکورد کتابشناختی، کتاب توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت مطبوعاتی و اطلاع رسانی، دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها منتشر شده است.
شابک کتاب 978-964-9934-40-2 است.
کتاب سوژه یابی در رسانه های خبری نوشته علی قشمی، منبعی تخصصی درباره یکی از نخستین و مهم ترین مراحل فعالیت خبرنگاری است: پیدا کردن موضوعی که ارزش تبدیل شدن به خبر یا گزارش را داشته باشد.
کتاب از تعریف خبر و اهمیت سوژه یابی آغاز می کند و سپس به ویژگی های سوژه پرداز، روش های پیدا کردن سوژه، منابع خبری، گردآوری اطلاعات و نقش مخاطب می رسد. همین ساختار باعث شده است اثر برای دانشجویان ارتباطات، خبرنگاران، روزنامه نگاران و کارشناسان روابط عمومی قابل استفاده باشد.
اگر هدف شما فعالیت حرفه ای در رسانه یا روابط عمومی است، یادگیری سوژه یابی نقطه شروع مهمی است؛ اما مرحله بعد، توانایی تبدیل این سوژه ها به محتوای موثر و استفاده از آنها در یک برنامه ارتباطی حرفه ای است. از این منظر، مطالعه کتاب در کنار دوره آموزش روابط عمومی فیوچرمدیا می تواند مسیر یادگیری را از شناخت رسانه به مهارت اجرایی نزدیک تر کند.
