کتاب ارتباطات تصویری/ نویسنده قربانعلی تنگشیر/ انتشارات کارگزار روابط عمومی

کتاب ارتباطات تصویری: راهنمای جامع برای دانشجویان روابط عمومی و ارتباطات

شناسنامه کتاب

درباره کتاب

کتاب ارتباطات تصویری تهیه و تنظیم قربانعلی تنگ شیر، یکی از منابع تخصصی و کاربردی در حوزه ارتباطات بصری برای دانشجویان و فعالان روابط عمومی است. این کتاب که توسط انتشارات کارگزار روابط عمومی در سال ۱۳۹۳ منتشر شده، در ۱۱۶ صفحه و شش فصل به بررسی ابعاد مختلف ارتباطات تصویری می پردازد.

درس ارتباطات تصویری برای دانشجویان مقاطع کارشناسی رشته روابط عمومی در دانشگاه‌های آزاد اسلامی و علمی و کاربردی تدریس می‌شود، اما تا پیش از انتشار این کتاب، منبع جامع و کاملی در این زمینه وجود نداشت و دانشجویان همواره با جزوات کوتاه و خلاصه مواجه بودند. کتاب ارتباطات تصویری این خلأ را پر کرده است.

قربانعلی تنگ شیر، نویسنده کتاب، عضو هیئت مدیره انجمن متخصصان روابط عمومی است و در تألیف این اثر از حدود ۲۵ منبع داخلی و خارجی استفاده کرده است. این کتاب به زودی توسط انتشارات دانشگاه علمی ـ کاربردی نیز منتشر خواهد شد.

چرا ارتباطات تصویری در روابط عمومی اهمیت دارد؟

در دنیای امروز، تصاویر نقش بسیار مهمی در انتقال پیام ایفا می‌کنند. یک متخصص روابط عمومی باید به خوبی با ارتباطاتی که در تصاویر وجود دارد آشنا باشد و درباره رابطه بین عکس، فیلم، پوستر و خط در یک اثر هنری بتواند توضیح دهد.

هدف رشته ارتباطات تصویری، آموزش این هنر در دانشگاه‌ها و مراکز علمی است و در واقع این رشته توانایی‌های دانشجویان روابط عمومی، ارتباطات و تبلیغات فرهنگی یا تجاری را ارتقا می‌دهد که شامل تصویرسازی، کتاب‌سازی، پوستر و تبلیغات برای نشریات و جراید مانند صفحه‌آرایی یا آگاهی‌های مطبوعاتی می‌شود. به شاخه‌های دیگری مانند آرم‌سازی، انیمیشن و طراحی راهنمایی محیطی نیز مربوط می‌باشد.

کتاب ارتباطات تصویری نشان می‌دهد که ارتباطات تصویری تنها به پوستر محدود نمی‌شود، بلکه بخش‌های متنوعی مثل عکس، نقاشی و خط را نیز در بر می‌گیرد. یک دانشجو و فعال حوزه روابط عمومی باید به خوبی با این مفاهیم آشنا باشد و بتواند درباره رابطه بین این عناصر در یک اثر هنری توضیح دهد.

فصل اول: انتقال پیام

نخستین گام در مسیر درک ارتباطات تصویری، شناخت فرآیند انتقال پیام است. فصل اول کتاب به بررسی این موضوع می‌پردازد که چگونه یک پیام از فرستنده به گیرنده منتقل می‌شود و چه عواملی بر کیفیت این انتقال تأثیر می‌گذارد. نویسنده در این فصل به مبانی نظری ارتباطات، انواع کانال‌های ارتباطی و موانع مؤثر در فرآیند انتقال پیام اشاره می‌کند.

در این فصل همچنین به نقش «رمزگذاری» و «رمزگشایی» در ارتباطات تصویری پرداخته شده است. فرستنده پیام باید پیام خود را به گونه‌ای رمزگذاری کند که گیرنده بتواند آن را به درستی درک کند. این امر مستلزم شناخت کافی از زبان تصویر و نشانه‌شناسی (سمیولوژی) است.

فصل دوم: تبدیل طرح نوشتاری به طرح تصویری

یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی که یک متخصص روابط عمومی باید داشته باشد، توانایی تبدیل مفاهیم نوشتاری و انتزاعی به تصاویر جذاب و گویا است. فصل دوم کتاب ارتباطات تصویری به این موضوع می‌پردازد.

روابط عمومی‌ها که اغلب در زمینه طراحی و تولید کاتالوگ و پوستر برای مجموعه خود فعال هستند، باید رنگ و فرم را هم بشناسند. این فصل به اصول طراحی گرافیک، انتخاب رنگ مناسب، ترکیب‌بندی و استفاده از خطوط و اشکال برای انتقال مفاهیم می‌پردازد. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه می‌توان یک ایده نوشتاری را به یک تصویر گویا و مؤثر تبدیل کرد.

فصل سوم: عناصر اولیه ارتباطات تصویری

ارتباطات تصویری از عناصر پایه‌ای تشکیل شده است که شناخت آنها برای هر طراح و فعال حوزه رسانه ضروری است. فصل سوم کتاب به معرفی و تحلیل این عناصر می‌پردازد.

برخی از مباحث مطرح شده در این فصل عبارتند از:

نقطه: کوچک‌ترین عنصر ارتباط تصویری که می‌تواند توجه مخاطب را جلب کند و نقطه کانونی یک تصویر باشد.

خط: از به هم پیوستن نقاط، خط به وجود می‌آید. خطوط می‌توانند عمودی، افقی، منحنی و یا شکسته باشند و هر کدام معانی و احساسات متفاوتی را منتقل می‌کنند.

سطح (فرم): به محوطه‌ای گفته می‌شود که توسط خطوط احاطه شده است. فرم‌ها می‌توانند هندسی یا ارگانیک باشند.

رنگ: یکی از مهم‌ترین عناصر ارتباط تصویری است. رنگ‌ها تأثیر مستقیمی بر احساسات و روان مخاطب دارند. در این فصل به روانشناسی رنگ‌ها و کاربرد هر رنگ در طراحی‌های مرتبط با روابط عمومی پرداخته شده است.

بافت: به کیفیت سطح یک تصویر گفته می‌شود. بافت می‌تواند واقعی (مانند بافت کاغذ سنباده) یا بصری (مانند شبیه‌سازی بافت در طراحی گرافیک) باشد.

فضا: به محدوده‌ای گفته می‌شود که عناصر تصویری در آن قرار می‌گیرند. استفاده درست از فضای مثبت (محل قرارگیری عناصر) و فضای منفی (فضای خالی) در جذابیت یک اثر تصویری بسیار مؤثر است.

شناخت و به کارگیری صحیح این عناصر اولیه، پایه و اساس تولید یک اثر تصویری موفق است.

فصل چهارم: ساختمان دوربین

برای تولید محتوای تصویری با کیفیت، آشنایی با ابزارهای تصویربرداری ضروری است. فصل چهارم کتاب ارتباطات تصویری به ساختمان دوربین و اجزای تشکیل دهنده آن می‌پردازد.

در این فصل، خواننده با انواع لنزها (واید، نرمال، تله)، دیافراگم و تأثیر آن بر عمق میدان، شاتر و تأثیر آن بر ثبت حرکت، حسگر دوربین و کیفیت تصویر، و تنظیمات مختلف دوربین (ISO، وایت‌بالانس، فوکوس) آشنا می‌شود.

آشنایی با ساختمان دوربین به متخصصان روابط عمومی کمک می‌کند تا در هنگام تولید محتوا (اعم از عکس و فیلم) تصمیمات آگاهانه‌تری بگیرند و از تجهیزات خود بهترین استفاده را ببرند.

فصل پنجم: کلیات تصویربرداری

پس از آشنایی با ساختمان دوربین، نوبت به یادگیری مهارت‌های عملی تصویربرداری می‌رسد. فصل پنجم کتاب به کلیات تصویربرداری اختصاص دارد.

مباحث مطرح شده در این فصل شامل موارد زیر است:

قانون یک‌سوم (Rule of Thirds): قانونی پایه‌ای در ترکیب‌بندی تصویر که به افزایش جذابیت بصری عکس و فیلم کمک می‌کند.

زاویه دوربین: انتخاب زاویه مناسب (نمای از بالا، نمای از پایین، نمای چشم‌گیر و…) تأثیر زیادی بر احساس مخاطب دارد.

نورپردازی: نور یکی از مهم‌ترین عوامل در کیفیت تصویر است. در این فصل به انواع نور (طبیعی و مصنوعی)، تکنیک‌های نورپردازی و تأثیر نور بر سوژه پرداخته شده است.

کادربندی: انتخاب محدوده‌ای از صحنه که در قاب دوربین قرار می‌گیرد. کادربندی مناسب می‌تواند توجه مخاطب را به سوژه اصلی جلب کند.

حرکت دوربین: تکنیک‌هایی مانند پن (Pan)، تیلت (Tilt)، زوم (Zoom) و تراولینگ (Traveling) در این فصل معرفی و تشریح شده‌اند.

صدا در تصویربرداری: اگرچه این کتاب عمدتاً به تصویر می‌پردازد، اما در این فصل به اهمیت صدا و نحوه ضبط صحیح آن نیز اشاره شده است.

فصل ششم: اصول نقد فیلم

آخرین فصل کتاب ارتباطات تصویری به یکی از مهم‌ترین مهارت‌های یک متخصص ارتباطات یعنی «نقد فیلم» اختصاص دارد. تولید محتوا تنها نیمی از کار است. نقد و ارزیابی آثار تولید شده (چه توسط خود سازمان و چه توسط رقبا) برای بهبود مستمر ضروری است.

در این فصل، خواننده با سطوح مختلف نقد فیلم آشنا می‌شود:

نقد توصیفی: در این سطح، منتقد صرفاً به توصیف آنچه در فیلم می‌بیند می‌پردازد بدون اینکه قضاوتی انجام دهد.

نقد تحلیلی: در این سطح، منتقد به تحلیل عناصر فیلم (فیلمنامه، کارگردانی، بازیگری، فیلمبرداری، تدوین، موسیقی و…) می‌پردازد و ارتباط میان این عناصر را بررسی می‌کند.

نقد هنجاری (ارزیابانه): در این سطح، منتقد به ارزشیابی فیلم می‌پردازد و نقاط قوت و ضعف آن را بیان می‌کند.

این فصل به متخصصان روابط عمومی کمک می‌کند تا بتوانند آثار تصویری تولید شده (اعم از مستندهای سازمانی، تیزرهای تبلیغاتی و…) را به طور حرفه‌ای ارزیابی کنند و برای تولید آثار بهتر در آینده برنامه‌ریزی نمایند.

ضمائم کتاب

در انتهای کتاب ارتباطات تصویری، ضمائمی گنجانده شده است که شامل منابع و مآخذ، واژه‌نامه تخصصی اصطلاحات انگلیسی به فارسی و نمایه (Index) می‌باشد. این بخش‌ها به درک بهتر مفاهیم و دسترسی سریع به مطالب کمک می‌کنند.

مخاطبان کتاب

کتاب ارتباطات تصویری برای گروه‌های زیر بسیار مفید و کاربردی است:

دانشجویان رشته روابط عمومی: این کتاب به عنوان یک منبع درسی جامع برای درس ارتباطات تصویری در مقاطع کارشناسی طراحی شده است.

دانشجویان رشته‌های ارتباطات، تبلیغات و هنرهای تجسمی: مباحث کتاب برای این گروه نیز قابل استفاده است.

مدیران و کارشناسان روابط عمومی: فعالان حرفه‌ای که در زمینه تولید محتوای بصری (پوستر، کاتالوگ، عکس، فیلم) فعالیت می‌کنند.

طراحان گرافیک و تولیدکنندگان محتوا: کتاب به این گروه کمک می‌کند تا نیازهای واقعی روابط عمومی‌ها را بهتر درک کنند.

اساتید و مدرسان دانشگاه: به عنوان یک منبع کمک آموزشی و مرجع.

جمع بندی

کتاب ارتباطات تصویری یک منبع جامع، کاربردی و ضروری برای تمام کسانی است که در حوزه روابط عمومی و ارتباطات فعالیت می‌کنند. این کتاب با پوشش مباحث نظری و عملی ارتباطات تصویری، از مبانی انتقال پیام تا عناصر اولیه تصویر، از ساختمان دوربین تا اصول نقد فیلم، یک نقشه راه کامل برای تولید و تحلیل محتوای بصری مؤثر ارائه می‌دهد. مطالعه این کتاب به تمام کسانی که می‌خواهند پیام خود را با قدرت تصویر به مخاطبان منتقل کنند، توصیه می‌شود.

مشخصات فنی کتاب