چرا هوش مصنوعی در روابط عمومی به اخلاق نیاز دارد؟
در سالهای اخیر هوش مصنوعی با سرعتی خیرهکننده وارد تمام ابعاد زندگی حرفهای ما شده است. صنعت روابط عمومی نیز از این قاعده مستثنی نیست. از ابزارهای خودکار تولید محتوا گرفته تا نرمافزارهای تحلیل احساسات و سیستمهای پیشبینی رفتار مخاطب، هوش مصنوعی به تدریج در حال تغییر شکل این حرفه است.
اما هر فناوری قدرتمندی، همراه با فرصتهای بینظیر، خطرات و چالشهای اخلاقی جدی نیز به همراه دارد. هوش مصنوعی میتواند تبعیض را تقویت کند، حریم خصوصی را نقض کند و قدرت را در دستان تعداد کمی از صاحبان فناوری متمرکز سازد. برای یک متخصص روابط عمومی که مسئولیت حفظ اعتبار و اعتماد عمومی را بر عهده دارد، درک این چالشهای اخلاقی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت حرفهای است.
کتاب «اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی» (دفترچه راهنمای کاربردی) نوشته ژان والین و ان گرگوری، با ترجمه موسسه کارگزار روابط عمومی و ویرایش زهرا بابازادهگان، توسط انتشارات کارگزار روابط عمومی منتشر شده است. این اثر ۷۲ صفحهای با شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۳۷۴-۹۵-۷، نخستین کتاب از نوع خود در جهان است که به طور تخصصی به ابعاد اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در روابط عمومی میپردازد .
اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی دقیقاً به چه موضوعی می پردازد؟
کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی حاصل تلاش «هیئت هوش مصنوعی در روابط عمومی» است که در فوریه ۲۰۱۸ با هدف بررسی اثرات و فرصتهای ناشی از هوش مصنوعی در این حوزه بنیان گذاشته شد. این کتاب با همکاری مشترک «موسسه روابط عمومی انگلستان (CIPR)» و «انجمن روابط عمومی کانادا (CPRS)» و با مشارکت سازمانهای پیشرو جهانی مانند «اتحادیه جهانی روابط عمومی و مدیریت ارتباطات»، «انجمن آرتور دبلیو پیج» و «موسسه داده باز» تدوین شده است .
ژان والین، یکی از نویسندگان این کتاب، بیش از ۳۰ سال سابقه مدیریت ارتباطات برای دولت کانادا دارد و در دهه گذشته به طور تخصصی روی تأثیر هوش مصنوعی بر روابط عمومی تحقیق کرده است . ان گرگوری، استاد دانشگاه هادرزفیلد، یکی از تأثیرگذارترین اندیشمندان حوزه روابط عمومی در جهان است و به عنوان همکار انجمن روابط عمومی سلطنتی انگلستان شناخته میشود .
این کتاب به این پرسش اساسی پاسخ میدهد که متخصصان روابط عمومی چگونه میتوانند در عصر هوش مصنوعی، تصمیمگیری اخلاقی را در دستور کار خود قرار دهند و از آسیبهای ناشی از الگوریتمها و ابزارهای خودکار جلوگیری کنند .
چالشهای اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی
کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی شش چالش کلان اخلاقی را که متخصصان این حوزه باید با آنها دست و پنجه نرم کنند، شناسایی کرده است :
تغییر اجتماعی عظیم
هوش مصنوعی در حال تغییر بنیادین ساختارهای اجتماعی است. روابط عمومی به عنوان یک حرفه که در قلب ارتباطات سازمانی و اجتماعی قرار دارد، باید از این تغییرات آگاه باشد و نقش خود را در شکلدهی به آنها ایفا کند.
تغییر ماهیت کار
هوش مصنوعی نه تنها برخی از وظایف روابط عمومی را خودکار میکند، بلکه ماهیت برخی مشاغل را نیز دگرگون میسازد. متخصصان روابط عمومی باید بفهمند که چه مهارتهایی در آینده اهمیت خواهند داشت و چگونه میتوانند خود را برای این تغییرات آماده کنند.
توزیع قدرت
هوش مصنوعی پتانسیل آن را دارد که قدرت را در دستان معدودی متمرکز سازد یا برعکس، آن را توزیع کند. روابط عمومی باید مراقب باشد که در خدمت کدامیک از این روندها قرار میگیرد. همانطور که والین میگوید: «الیت جدیدی در حال ظهور است که قدرت عظیمی در دست دارند» .
الگوریتمها و شفافیت
الگوریتمهای هوش مصنوعی ذاتاً میتوانند تبعیضآمیز باشند. والین به صراحت میگوید: «مشکل الگوریتمها این است که تقریباً ذاتاً تبعیض قائل میشوند. آنها فاقد تنوع و شمولیت هستند» . روابط عمومی باید اطمینان حاصل کند که الگوریتمهای مورد استفاده در تصمیمگیریهای کلیدی، شفاف، قابل توضیح و عاری از سوگیری هستند.
حریم خصوصی و شفافیت دادهها
چگونه دادهها جمعآوری، ذخیره، تجمیع، به اشتراک گذاشته و تجاری میشوند؟ روابط عمومی باید ضامن شفافیت در این فرآیندها باشد و اطمینان حاصل کند که حقوق افراد نقض نمیشود.
سوگیری در سیستمهای خودکار
با ورود اتوماسیون به فرآیندهای ارتباطی، خطر سوگیریهای ناخواسته افزایش مییابد. روابط عمومی باید به عنوان مدافع عدالت و انصاف در طراحی و پیادهسازی این سیستمها نقش ایفا کند.
ابزارهای تصمیمگیری اخلاقی
کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی برای کمک به متخصصان در مواجهه با این چالشها، ابزارهای عملی متعددی ارائه میدهد.
درخت تصمیمگیری CIPR
یکی از برجستهترین ابزارهای معرفی شده در این کتاب، «درخت تصمیمگیری CIPR» است. این ابزار یک چارچوب پنج مرحلهای برای تصمیمگیری اخلاقی فراهم میکند :
-
آموزش در مورد هوش مصنوعی: آشنایی با ماهیت و قابلیتهای هوش مصنوعی به عنوان پایه تصمیمگیری
-
شناخت دامها: شناسایی خطرات بالقوه و دامهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی
-
شناسایی مسائل اخلاقی و اصول حرفهای: تطبیق وظایف حرفهای با ملاحظات اخلاقی
-
استفاده از چارچوب تصمیمگیری: پیادهسازی سیستماتیک مراحل تصمیمگیری
-
تصمیمگیری اخلاقی: انتخاب آگاهانه بر اساس ملاحظات پیشین
بومِ اخلاقی داده
ابزار دیگر معرفی شده در این کتاب که توسط مؤسسه داده باز تدوین شده، «بوم اخلاقی داده» (Data Ethics Canvas) است. این ابزار به متخصصان کمک میکند تا پیش از اجرای هر پروژه مبتنی بر داده، تأثیرات احتمالی آن بر افراد و جامعه را ارزیابی کرده و ریسکهای اخلاقی را شناسایی کنند .
اصول شانزدهگانه اخلاقی
کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی به اصول شانزدهگانه اخلاقی اتحادیه جهانی روابط عمومی استناد میکند که راهنمای عمل در مواجهه با چالشهای اخلاقی هستند .
مطالعه موردی: تشخیص چهره
کتاب با ارائه دو مطالعه موردی عملی، فرآیند تصمیمگیری اخلاقی را به شکل ملموس به تصویر میکشد. یکی از این موارد، استفاده از «تگ لینکدین اینسایت» و دیگری «نرمافزارهای تشخیص چهره» است . این مثالها نشان میدهند که چگونه یک تصمیم ساده در نگاه اول، میتواند پیامدهای اخلاقی گستردهای داشته باشد. کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی به این نتیجه میرسد که «فقط به این دلیل که کاری امکانپذیر است، به این معنا نیست که باید انجام شود» .
روابط عمومی هوشمند؛ پیامدهای کرونا
یکی از بخشهای جالب کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی، اشاره به نقش همهگیری کرونا در شتاب بخشیدن به پذیرش هوش مصنوعی در روابط عمومی است. نویسندگان با نقل قولی تأمل میگویند: «کرونا متشکریم! روابط عمومی، هوشمند میشود». این اشاره نشان میدهد که چگونه بحران کرونا سازمانها را مجبور کرد تا پذیرش فناوریهای دیجیتال و هوشمند را تسریع بخشند و روابط عمومی نیز از این قاعده مستثنی نبوده است.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی برای گروههای زیر بسیار مفید و کاربردی است:
-
مدیران و کارشناسان روابط عمومی که با ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی کار میکنند یا قصد استفاده از آنها را دارند
-
مدیران ارشد سازمانها که مسئولیت تصمیمگیری در مورد پیادهسازی سیستمهای هوشمند را بر عهده دارند
-
توسعهدهندگان نرمافزارهای روابط عمومی که میخواهند محصولات خود را با در نظر گرفتن ملاحظات اخلاقی طراحی کنند
-
اساتید و دانشجویان رشتههای ارتباطات و مدیریت که به دنبال درک ابعاد اخلاقی فناوریهای نوین هستند
-
پژوهشگران حوزه اخلاق فناوری اطلاعات که به دنبال مطالعه کاربردهای عملی اخلاق در صنعت روابط عمومی میگردند.
-
تمامی اعضای تیمهای توسعه و پیادهسازی هوش مصنوعی که با روابط عمومی سازمان همکاری دارند
کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی با ۷۲ صفحه محتوای فشرده و کاربردی، ابزاری است که در عین اختصار، همه جوانب ضروری را پوشش میدهد.
جمع بندی کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی
کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی (دفترچه راهنمای کاربردی) محصول همکاری پیشگامانه انجمنهای حرفهای پیشرو در جهان است . این کتاب نه یک اثر تئوریک صرف، بلکه یک «راهنمای کاربردی» است که متخصصان میتوانند آن را روی میز کار خود داشته باشند و در مواجهه با چالشهای روزمره از آن استفاده کنند.
همانطور که ان گرگوری، نویسنده این کتاب، تأکید میکند: «اعتماد به هوش مصنوعی حیاتی است و راهحلهای ضعیف طراحیشده و اجراشده هوش مصنوعی شهرت را نابود خواهند کرد» . روابط عمومی یک حرفه اعتمادمحور است. با ورود هوش مصنوعی به این عرصه، حفظ این اعتماد نیازمند آگاهی، هوشیاری و پایبندی به اصول اخلاقی است. کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی چراغ راهی است برای متخصصانی که میخواهند در این مسیر نوین، اخلاقی و حرفهای حرکت کنند.
اگر به دنبال کتابی هستید که شما را با چالشهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در روابط عمومی آشنا کند و ابزارهای عملی برای تصمیمگیری درست در اختیارتان بگذارد، مطالعه کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی را به شما توصیه میکنیم. این کتاب به شما نشان میدهد که «فقط به این دلیل که یک کار قابل انجام است، به این معنی نیست که باید انجام شود» – درسی که در عصر هوش مصنوعی هر متخصص روابط عمومی باید در قلب رویکرد حرفهای خود جای دهد .
مشخصات فنی کتاب اصول اخلاقی هوش مصنوعی در روابط عمومی
|