کتاب «پردازش عناصر نوشتاری: مدیریت قرائت متن» اثر احمدرضا دالوند، جلد دوم مجموعه «پردازش عناصر نوشتاری» است؛ اثری تخصصی در حوزه طراحی گرافیک، صفحه آرایی و نحوه ارائه عناصر نوشتاری که توسط دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها منتشر شده است.
اگر جلد نخست این مجموعه با عنوان «خوانش صفحه بدون قرائت متن» بیشتر به دریافت بصری صفحه می پردازد، جلد دوم با عنوان «مدیریت قرائت متن» توجه را به خود متن و چگونگی هدایت مخاطب در فرایند خواندن معطوف می کند.
برای روزنامه نگار، طراح مطبوعات، گرافیست، صفحه آرا و دانشجوی ارتباطات، فقط کیفیت نوشته مهم نیست؛ نحوه دیده شدن و خوانده شدن نوشته نیز بخشی از انتقال پیام است.
| مشخصات | اطلاعات |
|---|---|
| نام کتاب | پردازش عناصر نوشتاری: مدیریت قرائت متن |
| نویسنده | احمدرضا دالوند |
| مجموعه | پردازش عناصر نوشتاری |
| جلد | دوم |
| ناشر | دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها |
| سال انتشار جلد دوم | ۱۳۹۰ |
| نوبت چاپ | چاپ اول |
| تعداد صفحات | ۲۲۸ صفحه |
| زبان | فارسی |
| شابک جلد دوم | 978-964-9934-20-4 |
| شابک دوره | 978-964-9934-04-4 |
| رده دیویی | ۷۴۱/۶۵ |
| حوزه موضوعی | طراحی گرافیک، حروف، عکاسی مطبوعات، نشانه نوشته ها، تصویرگری نشریات ادواری و صفحه آرایی |
در رسانه مکتوب، مخاطب فقط با «متن» مواجه نیست؛ او ابتدا با یک صفحه روبرو می شود.
عنوان، اندازه حروف، فاصله ها، ستون بندی، تصاویر، فضای خالی، محل قرار گرفتن عناصر و نسبت میان بخش های مختلف صفحه می توانند بر مسیر نگاه و تجربه خواندن مخاطب اثر بگذارند.
از همین منظر، موضوع «مدیریت قرائت متن» اهمیت پیدا می کند. متن باید نه فقط نوشته شود، بلکه به شکلی ارائه شود که مخاطب بتواند آن را ببیند، تشخیص دهد، مسیر مطالعه را پیدا کند و ارتباط میان اجزای مختلف را بفهمد.
این نگاه، طراحی صفحه را از یک فعالیت صرفا تزئینی جدا می کند. گرافیک در رسانه بخشی از فرایند انتقال اطلاعات است.
وقتی مخاطب یک روزنامه، مجله، کتاب یا صفحه رسانه ای را مقابل خود می بیند، همه عناصر را با اهمیت یکسان نمی خواند.
بعضی عناصر باید در نخستین نگاه دیده شوند، بعضی اطلاعات نقش مکمل دارند و بخش هایی نیز مخاطب را به ادامه مطالعه هدایت می کنند.
طراحی و سازماندهی عناصر نوشتاری می تواند به ایجاد چنین سلسله مراتبی کمک کند.
عنوان، تیترهای فرعی، متن اصلی، توضیح تصویر، نقل قول، ستون ها و سایر عناصر صفحه هرکدام باید جایگاه مشخصی در ساختار بصری داشته باشند.
بنابراین مدیریت قرائت متن را می توان به عنوان بخشی از طراحی ارتباط دیداری در نظر گرفت؛ جایی که طراح تلاش می کند مسیر مواجهه مخاطب با اطلاعات را سازماندهی کند.
یکی از نکات مهم در طراحی رسانه این است که محتوا و فرم را نمی توان کاملا از یکدیگر جدا کرد.
یک گزارش خوب اگر با صفحه ای شلوغ، ساختاری نامشخص یا حروفی نامناسب ارائه شود، ممکن است تجربه خواندن مطلوبی ایجاد نکند. در مقابل، طراحی جذاب نیز نمی تواند جای محتوای ضعیف را بگیرد.
کار حرفه ای زمانی شکل می گیرد که محتوا و طراحی در خدمت یکدیگر قرار بگیرند.
برای مطالعه بیشتر درباره پیوند میان گرافیک، رسانه و انتقال اطلاعات، کتاب گرافیک خبر و اطلاع رسان نیز از موضوعات مرتبط در کتابخانه فیوچرمدیا است.
در نگاه اولیه ممکن است حروف فقط ابزاری برای ثبت کلمات به نظر برسند، اما در طراحی گرافیک، نحوه نمایش حروف بخشی از تجربه بصری مخاطب است.
اندازه، وزن، فاصله و ترکیب حروف می تواند میان بخش های مختلف صفحه تمایز ایجاد کند و به مخاطب نشان دهد کدام عنصر عنوان است، کدام بخش توضیح تکمیلی است و از کجا باید خواندن متن را آغاز کند.
به همین دلیل موضوع حروف ریزی نیز در کنار طراحی گرافیک و صفحه آرایی در موضوعات کتاب «پردازش عناصر نوشتاری» قرار گرفته است.
صفحه آرایی فقط مرتب کردن چند متن و تصویر در یک صفحه نیست.
صفحه آرا با تصمیم هایی مانند اندازه تیتر، محل تصویر، تعداد ستون ها، فاصله میان عناصر و میزان فضای خالی، ساختار صفحه را شکل می دهد.
این ساختار می تواند به مخاطب کمک کند:
در نتیجه صفحه آرایی بخشی از معماری اطلاعات در رسانه مکتوب است.
همه اطلاعات یک صفحه اهمیت یکسان ندارند.
تیتر اصلی باید با متن عادی تفاوت داشته باشد. زیرتیتر، توضیح تصویر و سایر عناصر نیز باید به شکلی طراحی شوند که مخاطب بتواند نقش آنها را تشخیص دهد.
به این سازماندهی، سلسله مراتب بصری گفته می شود.
وقتی سلسله مراتب درست طراحی شده باشد، مخاطب حتی پیش از خواندن کامل متن می تواند ساختار کلی صفحه را تشخیص دهد.
این موضوع به ویژه در روزنامه ها و مجلات اهمیت دارد؛ زیرا مخاطب معمولا پیش از تصمیم برای خواندن کامل یک مطلب، صفحه را به سرعت بررسی می کند.
موضوعات کتاب فقط به حروف و متن محدود نمی شوند و عکاسی مطبوعات و تصویرگری نشریات ادواری نیز در حوزه موضوعی آن قرار دارند.
در رسانه، تصویر و متن باید بتوانند یک ساختار ارتباطی مشترک ایجاد کنند. تصویر می تواند نقطه ورود مخاطب به صفحه باشد، اطلاعات متن را تکمیل کند یا بخشی از روایت را به شکل بصری منتقل کند.
اما استفاده نامناسب از تصویر نیز می تواند تمرکز مخاطب را از متن اصلی دور کند.
برای آشنایی بیشتر با نقش عناصر بصری در انتقال اطلاعات، کتاب گرافیک اطلاع رسان نیز می تواند مطالعه مکمل مناسبی باشد.
یکی از اشتباهات رایج در طراحی این است که زیبایی ظاهری صفحه را معادل طراحی موفق بدانیم.
صفحه ممکن است در نگاه اول جذاب باشد، اما اگر مخاطب برای تشخیص تیتر، دنبال کردن ستون ها یا خواندن متن اصلی دچار مشکل شود، طراحی نتوانسته وظیفه ارتباطی خود را به خوبی انجام دهد.
در طراحی رسانه، زیبایی باید با خوانایی، وضوح و کارکرد ارتباطی همراه شود.
این نکته برای طراحی روزنامه و مجله اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا مخاطب با حجم زیادی از اطلاعات روبرو است و طراحی باید به او در انتخاب و پردازش اطلاعات کمک کند.
مجموعه «پردازش عناصر نوشتاری» در دو جلد منتشر شده است:
جلد اول: خوانش صفحه بدون قرائت متن
جلد دوم: مدیریت قرائت متن
همین نام گذاری، دو سطح متفاوت از مواجهه مخاطب با صفحه را نشان می دهد. یک سطح به دریافت و خوانش بصری صفحه پیش از ورود کامل به متن مربوط است و سطح دیگر به چگونگی سازماندهی فرایند خواندن متن توجه دارد.
جلد دوم که در این صفحه معرفی می شود، ۲۲۸ صفحه دارد و چاپ نخست آن در سال ۱۳۹۰ منتشر شده است.
ممکن است صفحه آرایی در نگاه اول موضوعی مربوط به طراحان گرافیک به نظر برسد، اما روزنامه نگار نیز از شناخت اصول ارائه بصری محتوا سود می برد.
خبرنگاری که ساختار صفحه و نحوه مواجهه مخاطب با محتوا را بشناسد، بهتر می تواند درباره طول تیتر، ساختار متن، استفاده از میان تیترها، ارتباط تصویر و نوشته و نحوه ارائه اطلاعات تصمیم بگیرد.
این نگاه به ویژه در رسانه های امروز اهمیت دارد؛ زیرا مرز میان تولیدکننده محتوا، خبرنگار، ویراستار و انتشاردهنده محتوا در بسیاری از تحریریه های دیجیتال کمتر از گذشته شده است.
برای تکمیل این بخش، کتاب شیوه نگارش در رسانه ها نیز موضوعی نزدیک به سوی دیگر همین فرایند دارد: اینکه محتوای رسانه ای چگونه نوشته و برای انتشار آماده شود.
کتاب در زمینه طراحی گرافیک چاپ و مطبوعات شکل گرفته است، اما پرسشی که مطرح می کند هنوز برای رسانه های دیجیتال قابل توجه است: مخاطب چگونه یک صفحه را می بیند و از میان عناصر آن مسیر خواندن خود را پیدا می کند؟
امروز این صفحه می تواند صفحه نخست یک روزنامه، صفحه یک مجله، یک گزارش بلند در سایت یا حتی محتوایی باشد که روی صفحه موبایل دیده می شود.
ابزارها تغییر کرده اند، اما مسئله هدایت توجه، ایجاد سلسله مراتب، خوانایی و سازماندهی اطلاعات همچنان در طراحی رسانه اهمیت دارد.
کتاب «پردازش عناصر نوشتاری: مدیریت قرائت متن» می تواند برای دانشجویان و فعالان گرافیک، ارتباطات، روزنامه نگاری، طراحی مطبوعات، صفحه آرایی و رسانه مفید باشد.
همچنین مدیران هنری، طراحان نشریات، خبرنگاران، ویراستاران و افرادی که با تولید و ارائه محتوای مکتوب سروکار دارند می توانند از نگاه کتاب به رابطه میان متن، صفحه و مخاطب استفاده کنند.
اگر موضوع طراحی و ارائه بصری اطلاعات برایتان جذاب است، کتاب گرافیک اطلاع رسان از نزدیک ترین منابع مرتبط در کتابخانه فیوچرمدیا هستند و بحث را از زاویه نقش گرافیک در خبر و انتقال اطلاعات ادامه می دهند.
برای تکمیل ضلع محتوایی این موضوع نیز کتاب شیوه نگارش در رسانه ها انتخاب مناسبی است؛ زیرا در کنار چگونگی ارائه متن، به خود فرایند نگارش برای رسانه نزدیک می شود.
برای مشاهده سایر منابع می توانید به کتابخانه فیوچرمدیا مراجعه کنید.
این مجموعه نوشته احمدرضا دالوند است.
«مدیریت قرائت متن» جلد دوم مجموعه «پردازش عناصر نوشتاری» است.
عنوان جلد اول «خوانش صفحه بدون قرائت متن» است.
جلد دوم این مجموعه ۲۲۸ صفحه دارد.
کتاب توسط دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها منتشر شده است.
شابک جلد دوم 978-964-9934-20-4 است.
موضوعات ثبت شده برای این اثر شامل طراحی گرافیک چاپ، حروف ریزی، عکاسی مطبوعات، نشانه نوشته ها، تصویرگری نشریات ادواری و صفحه آرایی است.
دانشجویان و فعالان گرافیک، روزنامه نگاری، ارتباطات، طراحی مطبوعات، صفحه آرایی و افرادی که با تولید و ارائه محتوای رسانه ای سروکار دارند، مخاطبان اصلی این کتاب هستند.
کتاب «پردازش عناصر نوشتاری: مدیریت قرائت متن» اثر احمدرضا دالوند، مخاطب را به یکی از بخش های کمتر دیده شده ارتباطات رسانه ای می برد: نحوه ارائه متن و مدیریت تجربه خواندن مخاطب.
در این نگاه، تیتر، حروف، تصویر، صفحه آرایی و جایگاه عناصر فقط اجزای ظاهری صفحه نیستند؛ هرکدام می توانند در چگونگی دریافت اطلاعات نقش داشته باشند.
جلد دوم مجموعه با تمرکز بر «مدیریت قرائت متن» می تواند برای کسانی که می خواهند رابطه میان طراحی گرافیک، متن و مخاطب را در رسانه بهتر بشناسند، منبعی تخصصی و مرتبط باشد.
برای دسترسی به کتاب های بیشتر در حوزه روزنامه نگاری، گرافیک، روابط عمومی و علوم ارتباطات می توانید به کتابخانه فیوچرمدیا مراجعه کنید.
