آموزش روابط عمومی، خبرنگاری، روزنامه نگاری، رسانه نگاری و سواد رسانه ای

تشریفات اینترنتی
تشریفات اینترنتی (آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال) / ناشر: انتشارات کارگزار روابط عمومی / نویسندگان و مترجمان: دکتر عادل میرشاهی و ویکتوریا ترک / مقدمه: دکتر احمد یحیایی ایله ای / ویرایش: زهرا بابازادگان: کتابی است جامع، نوآورانه و کاربردی در ۲۷۹ صفحه که برای نخستین بار در ایران به بررسی آداب و تشریفات رفتار در فضای دیجیتال می‌پردازد. این کتاب با پوشش مباحثی چون تشریفات ایمیل و پیام‌رسانی فوری، آداب آشنایی آنلاین و روابط عاطفی دیجیتال، تشریفات چت گروهی و دوستی آنلاین، قوانین رفتار در شبکه‌های اجتماعی (لایک، کامنت، اشتراک‌گذاری، هشتگ)، آداب سلفی و عکاسی غذا، برخورد با ترول‌ها و اخبار جعلی، تشریفات در متاورس و فضاهای مجازی سه‌بعدی، آداب استفاده از هوش مصنوعی، امنیت و حریم خصوصی آنلاین، و تأثیر فرهنگ‌های مختلف بر تشریفات اینترنتی، منبعی ارزشمند برای کارشناسان روابط عمومی، مدیران، بازاریابان دیجیتال، جوانان، والدین، دانشجویان و تمام کاربران اینترنت است که به دنبال ارتباطی مؤدبانه، مؤثر و حرفه‌ای در فضای دیجیتال هستند.

شناسنامه کتاب تشریفات اینترنتی

‏سرشناسه : میرشاهی، عادل‏‫، ‏‫۱۳۶۴‏‬-‬
‏عنوان و نام پدیدآور : تشریفات اینترنتی: آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال/ تالیف و ترجمه عادل میرشاهی و ویکتوریا ترک؛ با مقدمه احمد یحیایی‌ایله‌ای؛ ویرایش زهرا بابازادگان.
‏مشخصات نشر : تهران: انتشارات کارگزار روابط عمومی‏‫، ۱۴۰۳.‬
‏مشخصات ظاهری : ‏‫۲۷۹ ص.‬
‏شابک : ‏‫۳۵۰۰۰۰۰ ریال‬‏‫‭۹۷۸-۶۲۲-۹۲۴۱-۲۲-۶:‬‬
‏وضعیت فهرست نویسی : فاپا
‏یادداشت : کتابنامه: ص. [۲۷۳] – ۲۷۹.
‏عنوان دیگر : آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال.
‏موضوع : آداب معاشرت برخط
Online etiquette
اینترنت — جنبه‌های اخلاقی
Internet — Moral and ethical aspects
‏شناسه افزوده : ترک، ویکتوریا
‏شناسه افزوده : Turk, Victoria
‏شناسه افزوده : ی‍ح‍ی‍ای‍ی‌ ای‍ل‍ه‌ای‌، اح‍م‍د، ‏‫۱۳۴۹ – ‏، مقدمه‌نویس
‏رده بندی کنگره : ‏‫‬‭HM۷۴۲
‏رده بندی دیویی : ‏‫‭۳۰۲/۲۳۱‬‬
‏شماره کتابشناسی ملی : ۹۹۶۰۷۰۲
‏اطلاعات رکورد کتابشناسی : فاپا

درباره کتاب تشریفات اینترنتی

کتاب تشریفات اینترنتی (آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال) تالیف و ترجمه دکتر عادل میرشاهی و ویکتوریا ترک با مقدمه دکتر احمد یحیایی ایله ای و ویرایش زهرا بابازادگان، یکی از نوآورانه‌ترین و کاربردی‌ترین آثار منتشرشده توسط انتشارات کارگزار روابط عمومی است. این کتاب در ۲۷۹ صفحه به بررسی جامع آداب و تشریفات رفتار در فضای دیجیتال می‌پردازد.

دکتر عادل میرشاهی مشاور و مدرس روابط عمومی است. با آثار خود در زمینه پیشرفت نظری و عملی روابط عمومی در ایران، به ویژه در حوزه‌های تحول دیجیتال و ادغام فناوری با استراتژی‌های ارتباطی، تأثیرگذار بوده است. برای نخستین بار مباحث سئو پی آر و سیاستگذاری فرهنگی در روابط عمومی را در کشور با آثار «روابط عمومی اینترنتی» و «اسناد مرجع روابط عمومی» و «اینفوگرافیک در روابط عمومی» مطرح کرد. این اثر نیز برای نخستین بار بحث «تشریفات در اینترنت» را مطرح می‌کند.

ویکتوریا ترک سردبیر ارشد مجله وایرد در انگلستان است. او مسئول ویرایش بخش فرهنگ این مجله چاپی، هدایت استراتژی‌های ویدیویی و نگارش منظم برای نسخه‌های چاپی و آنلاین آن است. پیش از پیوستن به وایرد، ویکتوریا سردبیر فناوری در مجله دانشمندان جدید و سردبیر بخش بریتانیا در مادربرد بوده است.

تشریفات اینترنتی چیست و چرا به آن نیاز داریم؟

در اینترنت، کسی نمی‌داند شما انسان بدخلقی هستید، اما این دلیل موجهی برای رفتار ناپسند شما نیست.

کتاب تشریفات اینترنتی (آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال) به این پرسش اساسی پاسخ می‌دهد. تشریفات ممکن است در عصر مدرن ایده‌ای قدیمی به نظر برسد، اما چیزی فراتر از دانستن انتخاب چنگال مناسب است. این مفهوم تقریبا معادل نوعی «چسب اجتماعی» است که ما را به هم پیوند می‌دهد؛ رمزی که به ما اجازه می‌دهد بدون سوءتفاهم یا ایجاد ناراحتی، با یکدیگر ارتباط برقرار کنیم.

تشریفات به ما کمک می‌کند از موقعیت‌های ناخوشایند اجتناب کنیم، به دیگران احترام بگذاریم و همزمان بهترین تصویر ممکن را از خود ارائه دهیم یا به تعبیر عامیانه نشان دهیم که روابط عمومیمان بالاست.

اما متأسفانه، ادب و نزاکت، اغلب زیر نور صفحه نمایش گوشی‌های هوشمند یا صدای کلیک صفحه کلید از بین می‌رود. این مسئله (معمولا) ناشی از بی‌ادبی ما نیست؛ مشکل اینجاست که توافقی روشن درباره رفتار مناسب در دنیای دیجیتال وجود ندارد.

ممکن است مهارت‌های لازم برای حضور در یک مهمانی شام را داشته باشید، اما آیا به همان اندازه درباره آداب گروه‌های واتساپ اطمینان دارید؟ آیا پروفایل شما در بله، ایتا، تلگرام، سروش و روبیکا با استانداردهای کلی ادب مطابقت دارد؟ و چگونه باید اصول استفاده درست از شبکه‌های اجتماعی را آغاز کرد؟

تفاوت تشریفات اینترنتی با نتیکت قدیمی

در دهه ۱۹۹۰ در غرب، مردم از اصطلاح «نتیکت» برای توصیف نوعی قانون کلی رفتار اینترنتی استفاده می‌کردند. اما اکنون که بخش زیادی از تعاملات ما به فضای آنلاین منتقل شده است، به پیچیدگی بیشتری نیاز داریم. زمینه‌ای که در آن ارتباط برقرار می‌کنید اهمیت دارد: شما در یک ایمیل به رئیس خود همانگونه رفتار نمی‌کنید که در یک پیام واتساپی به کسی که به او علاقه دارید (یا حداقل امیدوارم اینطور نباشد).

کتاب تشریفات اینترنتی (آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال) تلاش می‌کند تشریفات دیجیتال را در چهار حوزه اصلی زندگی روزمره روشن کند: روابط کاری، روابط عاطفی، روابط دوستانه و ارتباطات اجتماعی.

ساختار و محتوای کتاب

کتاب تشریفات اینترنتی (آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال) در پنج فصل جامع و یک واژه‌نامه ساختار یافته است.

فصل اول: تشریفات تعامل در فضای مجازی

این فصل به مباحث تخصصی تشریفات در ارتباطات کاری و حرفه‌ای آنلاین می‌پردازد.

  • تشریفات ایمیل: ایمیل‌های اداری، نظم صندوق ایمیل، روش صندوق خالی ایمیل، نکات حرفه‌ای مدیریت ایمیل برای افراد وسواس به نظافت اینباکس، حذف ایمیل، چه زمانی باید ایمیل ارسال کرد، جاهای نامناسبی که ایمیل کاریام را چک کرده‌ام، ارسال به موقع ایمیل، چه زمانی باید به ایمیلی پاسخ داد، جایگزین‌های ایمیل

  • تماس تلفنی و پیام صوتی: پیام صوتی، کارهایی که ترجیح می‌دهم به جای چک کردن پیام صوتی انجام دهم، جلسات تلفنی

  • چطور ایمیل بنویسیم: موضوع ایمیل، چگونه شروع کنیم، چگونه به رئیس جمهور ایمیل بزنید، ترجمه فارسی عبارات رایج در ایمیل، در ستایش اختصار در نگارش ایمیل

  • اصطلاحات تجاری: بینگوی اصطلاحات تجاری، عذرخواهی می‌کنم فقط یک چیز دیگر، امضا کردن، پیگیری، چه چیزی در مورد شما با امضای ایمیلتان گفته می‌شود

  • تشریفات پیگیری: جزئیات دقیق‌تر، نحوه استفاده از CC، استفاده از BCC، پاسخ دادن یا پاسخ به همه، چگونه از یک فاجعه پاسخ به همه جلوگیری کنیم، پاسخ‌های خارج از دفتر

  • تقویم‌های دیجیتال

  • تشریفات پیام‌رسانی فوری: انواع افراد آزاردهنده در اسلک، بهترین راه‌ها برای ارتباط با من در محل کار بر اساس سرعت متوسط پاسخ‌دهی

  • تشریفات لینکدین

فصل دوم: لغزش به دایرکت دیگران (تشریفات روابط انسانی)

این فصل به تشریفات روابط عاطفی و آشنایی آنلاین می‌پردازد.

  • آشنایی آنلاین: پروفایل آشنایی، آنچه پروفایل آشنایی شما واقعاً درباره شما می‌گوید، سرگرمی‌ها و علایق شما، آنچه به دنبالش هستید

  • رمزگشایی از اختصارات مربوط به روابط آنلاین

  • اشتباهات رایج در پروفایل‌های دوستیابی: قد شما، اطلاعات بیش از حد

  • عکس‌های اپلیکیشن‌های دوستیابی و نکاتی برای انتخاب عکس

  • یافتن تطابق و اهمیت انجام حرکت اول توسط شما: تفاوت جنسیتی در رویکرد کاربران، چرا باید حرکت اول را شما انجام دهید، الگوهای رفتاری بر اساس داده‌ها، ارسال پیام اول

  • انتقال از آنلاین به دنیای واقعی و اقدامات ایمنی

  • نشانه‌های بارز برای شناسایی و دوری از زن‌ستیز مدرن

  • تشریفات رابطه عاطفی: نشانه‌هایی که احتمالاً نشان می‌دهد به شما علاقه دارند، نخودی

  • ورود به دایرکت: تینستاگرامینگ، لایک کردن عمیق، ارسال پیام‌های شخصی و صمیمانه

  • تشریفات ارسال تصویر: آیا باید عکستان را ارسال کنید؟

  • رسمی کردن روابط: رابطه عاطفی در دنیای مدرن، ازدواج در دوران رسانه‌های اجتماعی

  • پایان رابطه: گم و گور شدن (گاستینگ)، درمان‌های اینترنتی برای دل‌شکستگی

فصل سوم: هنر دوستی (تشریفات روابط دوستانه)

این فصل به آداب رفتار با دوستان در فضای مجازی می‌پردازد.

  • اپلیکیشن پیام‌رسان: فال اپلیکیشن‌های پیام‌رسان (چیزی که پیام‌رسان پیش‌فرض شما درباره شما می‌گوید)

  • تشریفات مسینجرها: خواندن پیام‌ها یا شکنجه غیرقابل تحمل بودن در حالت خوانده شدن، پنج مرحله غم پس از خوانده شدن پیام و عدم پاسخ

  • تشریفات چت و چت گروهی: قوانین گروه‌ها، تشریفات مقررات گروه، تشریفات چت گروهی، تشریفات چت جانبی، تشریفات بی‌صدا کردن، تشریفات ترک گروه، تشریفات بلاک کردن، آزمون بی‌صدا کردن، ترک کردن، بلاک کردن

  • تشریفات ارسال عکس و ویدئو

  • تشریفات ارسال پیام‌های صوتی

  • تشریفات تماس‌های تلفنی، صندوق پیام صوتی و تماس‌های ویدیویی

  • رمزگشایی مکالمات دیجیتال: ایموجی یا شکلک، تصاویر متحرک، خندیدن

  • رمزگشایی دستور زبان و علائم نگارشی: نقطه‌ها، پرانگلیش، علامت سوال، علامت نقطه، قالب‌بندی متن

  • واژگان مخفیانه گروه‌های دوستی و مخفف‌های رایج (۲۰ مخفف رایج در زبان انگلیسی)

  • تشریفات تلفن هوشمند: زبان بدن گوشی هوشمند (رمزگشا)

فصل چهارم: میم‌ها، مردانی که همه چیز را توضیح می‌دهند و اردک‌های میلک شیک (تشریفات شبکه‌های اجتماعی)

این فصل به آداب رفتار در شبکه‌های اجتماعی مختلف می‌پردازد.

  • تشریفات رسانه‌های اجتماعی و شروع کار در رسانه اجتماعی

  • آنچه بیوی توییتر شما درباره شما می‌گوید و تشریفات بیوگرافی

  • دوستان و دنبال‌کنندگان: دوستان فیسبوکی، بینگوی دوستان فیسبوکی، تشریفات لغو دوستی، تشریفات فالو کردن در توییتر و اینستاگرام، تشریفات حساب‌های تأیید شده

  • تشریفات لایک‌ها و علاقه‌مندی‌ها: همه چیزهایی که یک لایک می‌تواند معنا کند، تشریفات دیسلایک

  • تشریفات اشتراک‌گذاری و ریتوییت‌ها: قاعده نسبت در تعاملات

  • تشریفات برچسب‌گذاری و هشتگ‌گذاری

  • تشریفات پست شبکه‌های اجتماعی (و وقتی که باید متوقف شوید)

  • تشریفات حریم خصوصی و فرکانس پست‌ها

  • تشریفات پست‌های تصویری: الفبای کلیشه‌های اینستاگرام، کلید حساب کاربری موفق

  • تشریفات سلفی‌ها (هفت نمونه سلفی)

  • تشریفات عکاسی غذا و تشریفات صبحانه و غذاهای برانچ

  • تشریفات استوری‌ها و پیام‌های طنز تصویری (میم‌ها): خاستگاه واژه میم

  • تشریفات رفتار در رسانه‌های اجتماعی: لیستی از تمام افرادی که در رسانه‌های اجتماعی می‌شناسید، تشریفات ترک رسانه‌های اجتماعی

  • رفتارهای رسانه اجتماعی که باید از بین بروند: پست‌های مبهم، توییت‌های کنایه‌آمیز، خودنمایی فروتنانه و ایجاد حس عقب ماندن از دیگران، مردانه‌نویسی، توفان توئیتی (پنج نشانه که رشته توییتر شما بیش از حد طولانی شده)، تحقیر عمومی، اردک میلک شیک، پنهان‌کاری

  • اخبار جعلی و چگونگی تشخیص آن: تصاویر جعلی، حباب‌های فیلتر و اتاق‌های پژواک

  • ترولینگ: گونه‌های رایج ترول‌ها، پای سگ را گاز نگیرید، تشریفات برخورد با ترول، چه زمانی باید از یک بحث آنلاین بیرون بیایید

فصل پنجم: تشریفات در مرزهای فناوری امروز

این فصل به مباحث پیشرفته و جدید تشریفات دیجیتال می‌پردازد.

  • تشریفات در متاورس و فضاهای مجازی سه‌بعدی: تشریفات سلام و احوالپرسی در متاورس، تشریفات شرکت در جلسات و کنفرانس‌های مجازی، تشریفات رفتار در فضاهای عمومی مجازی

  • تشریفات در پلتفرم‌های استریم ویدیو، تی ویچ و یوتیوب لایو: مدیریت تعاملات در چت

  • تشریفات در پلتفرم‌های آموزش آنلاین: تشریفات شرکت در کلاس‌های آنلاین، تشریفات تعامل با استاد و دانشجویان دیگر، تشریفات ارسال تکالیف و مشارکت در پروژه‌ها، تشریفات حریم خصوصی در کلاس‌های آنلاین

  • تشریفات در بازی‌های آنلاین چندنفره: تشریفات عضویت و رفتار در گروه‌ها، تشریفات شرکت در مسابقات و تعاملات رقابتی، تشریفات گزارش تخلفات، تشریفات برد یا باخت

  • تشریفات استفاده از هوش مصنوعی: تشریفات درخواست از چت‌بات‌ها و دستیارهای صوتی، ارزیابی پاسخ‌های هوش مصنوعی، تشریفات استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی

  • امنیت و حریم خصوصی در فضای مجازی: تشریفات محافظت از اطلاعات شخصی، تشخیص و جلوگیری از کلاهبرداری‌های آنلاین، رمز عبور، مدیریت تنظیمات حریم خصوصی، به‌روزرسانی مداوم نرم‌افزارها

  • تأثیر فرهنگ‌های مختلف بر تشریفات اینترنتی: تفاوت‌های فرهنگی در ارتباطات آنلاین، تشریفات استفاده از ایموجی‌ها و علائم نگارشی، تشریفات خطاب قرار دادن افراد (عناوین و القاب)، احترام به حریم خصوصی و فضای شخصی، نحوه تعامل در جلسات و کنفرانس‌های آنلاین، راهکارهایی برای تعامل مؤثر با افراد از فرهنگ‌های مختلط

  • تشریفات اینترنتی در فرهنگ‌های مختلف و اهمیت آگاهی از تفاوت‌ها: تفاوت‌های فرهنگی در تشریفات اینترنتی، تأثیر تشریفات اینترنتی بر تعاملات جهانی، جلوگیری از سوءتفاهم‌ها با رعایت تشریفات، ابعاد جهانی و فرهنگی تشریفات اینترنتی

در پایان کتاب، واژه‌نامه و منابع و مآخذ برای مطالعه بیشتر ارائه شده است.

اصول اساسی تشریفات اینترنتی از نگاه کتاب

کتاب تشریفات اینترنتی (آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال) تأکید می‌کند که با تغییر فناوری و آداب و رسوم، ممکن است به‌روزرسانی سخت باشد، اما اصول اساسی ادب تغییر نمی‌کنند. رفتار مودبانه یعنی اولویت‌دادن به راحتی دیگران، داشتن همدلی و شکیبایی و در کل، رفتار نکردن به شیوه‌ای ناخوشایند.

نویسندگان با در نظر گرفتن این اصول ساده معتقدند می‌توانیم یک گام به هدفی غیرممکن نزدیک‌تر شویم: مهربان بودن با یکدیگر در اینترنت یا به قول دکتر احمد یحیایی ایله ای: «دوستی با همه و دشمنی با هیچ‌کس!».

در این مصاف، توجه به اخلاق ایرانی و اسلامی نیز اهمیت می‌یابد و در این کتاب سعی شده که با تکیه بر این موارد، تعادلی میان مدرنیته و اخلاق مدرن و سنت برقرار شود؛ به این معنا که چه آموزه‌هایی در عرف و دین ما وجود دارد که می‌تواند به قوام تشریفات در اینترنت کمک کند.

این کتاب مناسب چه کسانی است؟

کتاب تشریفات اینترنتی (آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال) برای گروه‌های زیر بسیار مفید و کاربردی است:

  • کارشناسان روابط عمومی – برای مدیریت ارتباطات دیجیتال سازمان و تعامل مؤثر با مخاطبان

  • مدیران و کارمندان سازمان‌ها – برای رعایت آداب ایمیل، پیام‌رسانی و جلسات آنلاین در محیط کار

  • بازاریابان دیجیتال و فعالان شبکه‌های اجتماعی – برای تعامل حرفه‌ای با دنبال‌کنندگان و مشتریان

  • جوانان و نوجوانان – برای یادگیری اصول درست ارتباطی در فضای مجازی و پیشگیری از آسیب‌های آنلاین

  • والدین و مربیان – برای آموزش آداب دیجیتال به فرزندان و دانش‌آموزان

  • افرادی که به دنبال رابطه عاطفی آنلاین هستند – برای رعایت تشریفات در آشنایی و ارتباط آنلاین

  • دانشجویان و اساتید رشته‌های ارتباطات و رسانه – به عنوان منبعی نوآورانه و به‌روز

  • تمامی کاربران اینترنت و شبکه‌های اجتماعی – هر کسی که از ایمیل، پیام‌رسان‌ها یا شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کند

جمع‌بندی تشریفات اینترنتی

کتاب تشریفات اینترنتی (آداب اجتماعی استفاده از ابزارهای دیجیتال) یک اثر بی‌نظیر و اولین کتاب در نوع خود در ایران است که به صورت جامع به آداب و تشریفات رفتار در فضای دیجیتال می‌پردازد. دکتر عادل میرشاهی که برای نخستین بار مباحث سئو پی آر و سیاستگذاری فرهنگی در روابط عمومی را در کشور مطرح کرد، این بار با همکاری ویکتوریا ترک، سردبیر ارشد مجله وایرد، گام مهم دیگری در حوزه تحول دیجیتال روابط عمومی برداشته است.

این کتاب با پوشش تمام جنبه‌های ارتباطات دیجیتال از ایمیل و پیام‌رسان‌ها گرفته تا شبکه‌های اجتماعی، متاورس، هوش مصنوعی و بازی‌های آنلاین، یک جعبه ابزار کامل برای هر کاربر اینترنت است.

اگر می‌خواهید در فضای دیجیتال مؤدب، مؤثر و موفق باشید، اگر نگران اشتباهات ارتباطی آنلاین خود هستید، یا اگر به عنوان یک متخصص ارتباطات نیاز به منبعی به‌روز و جامع دارید، این کتاب را از دست ندهید.