سرگذشت مطبوعات ایران؛ روزگار محمدشاه و ناصرالدین شاه اثر سیدفرید قاسمی، مجموعه ای دو جلدی درباره یکی از مهم ترین دوره های شکل گیری و تحول مطبوعات و تاریخ روزنامه نگاری ایران است. این مجموعه روند شکل گیری و حیات روزنامه نگاری در ایران را از بهمن ۱۲۱۵ خورشیدی تا ۱۲ اردیبهشت ۱۲۷۵ خورشیدی بررسی می کند؛ دوره ای که از انتشار پیش شماره نخستین نشریه ادواری فارسی در عهد محمدشاه آغاز می شود و تا قتل ناصرالدین شاه ادامه دارد.
اهمیت این اثر فقط در معرفی روزنامه ها و نشریات تاریخی نیست. فرید قاسمی در این مجموعه تلاش کرده است ساختار مطبوعات، پدیدآورندگان، شکل و محتوای نشریات، نحوه توزیع، حقوق مطبوعات و بازتاب انتشار آن ها را نیز بررسی کند. از این منظر، این کتاب برای کسانی که به تاریخ مطبوعات ایران و روند شکل گیری روزنامه نگاری علاقه مندند، منبعی قابل توجه به شمار می رود.
دوره قاجار یکی از دوره های مهم در [تاریخ رسانه ایران] است. در این دوره، مطبوعات فارسی به تدریج جایگاه مشخص تری در فضای اطلاع رسانی جامعه پیدا کردند و نشریات مختلف با اهداف و ساختارهای متفاوت منتشر شدند. کتاب سرگذشت مطبوعات ایران تلاش می کند این روند را از خلال معرفی نشریات، پدیدآورندگان و شرایط انتشار آن ها بازسازی کند.
خواننده با مطالعه این مجموعه فقط با نام تعدادی روزنامه و نشریه قدیمی روبه رو نمی شود؛ بلکه با بخشی از تاریخ ارتباطات اجتماعی ایران و چگونگی گردش اطلاعات در جامعه آن دوره آشنا می شود.
جلد اول با بحثی درباره سرآغاز روزنامه نگاری در ایران آغاز می شود. نویسنده پس از این مقدمه، به معرفی پدیدآورندگان و ساختار مطبوعات می پردازد. یکی از بخش های مهم این جلد، بررسی انواع ادوارنامه ها و ارائه شناسنامه مربوط به آن هاست. شناخت این دوره برای هر دانشجوی [علوم ارتباطات] و [روزنامه نگاری] که به ریشه های تاریخی رسانه در ایران علاقه دارد، ضروری است.
از جمله موضوعات مورد توجه در جلد نخست می توان به این موارد اشاره کرد: شکل و ساختار مطبوعات، محتوای نشریات، نحوه توزیع، حقوق مطبوعات، بازتاب انتشار مطبوعات در داخل کشور، و رسانه های جایگزین در زمان توقیف مطبوعات.
این ابعاد را نویسنده در کنار یکدیگر بررسی می کند و به همین دلیل اثر او فراتر از یک فهرست تاریخی از روزنامه ها قرار می گیرد.
یکی از بخش های قابل توجه جلد نخست، مبحث رسانه های جانشین است. در این بخش به منابعی اشاره می شود که در زمان توقیف مطبوعات، وظیفه اطلاع رسانی را بر عهده می گرفتند. این موضوع از منظر مطالعات رسانه ای اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا نشان می دهد جریان اطلاعات لزوماً با توقف یک نشریه متوقف نمی شد و می توانست از مسیرها و منابع دیگری ادامه پیدا کند.
جلد نخست کتاب با هشت پیوست تکمیل می شود که اطلاعات تاریخی بیشتری در اختیار خواننده قرار می دهند:
زندگی نامه نامداران سرآغاز روزنامه نگاری در ایران: اطلاعاتی درباره چهره های مؤثر در آغاز روزنامه نگاری ایران.
نخستین اصطلاحات روزنامه نگاری در ایران: اصطلاحاتی که در دوره های ابتدایی مطبوعات در ایران مورد استفاده قرار گرفته اند.
سال نگار رویدادهای مطبوعاتی ایران: از آغاز تا سال ۱۳۱۳ قمری.
گزیده مقاله های درباره مطبوعات و روزنامه نگاری: مجموعه ای از مطالب مرتبط با مطبوعات و روزنامه نگاری.
ترجمه قانون مطبوعات عثمانی در عهد ناصری: بخشی که به ارزش تاریخی و پژوهشی مجموعه اضافه می کند.
جلد دوم، روند بررسی مطبوعات ایران را از دهم رمضان سال ۱۲۵۲ قمری تا قتل ناصرالدین شاه قاجار در ۱۷ ذی القعده ۱۳۱۳ قمری دنبال می کند. در این جلد اطلاعات مربوط به نشریات دوره محمدشاه و ناصرالدین شاه بر اساس سال تنظیم شده و برای هر نشریه اطلاعات تاریخی و محتوایی ارائه می شود.
یکی از نمونه های مهمی که در جلد دوم بررسی شده، کاغذ اخبار است که به عنوان نخستین نشریه ادواری چاپی فارسی ایران در عهد قاجار معرفی شده است. در بررسی این نشریه، اطلاعاتی درباره مؤسسان، سال انتشار، تعداد شماره ها، اهداف تأسیس، علل تعطیلی، و متن مقالات ارائه شده است.
شناخت نشریاتی مانند کاغذ اخبار برای مطالعه [تاریخ مطبوعات ایران] اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این نشریات بخشی از نخستین تجربه های انتشار منظم اطلاعات و اخبار به زبان فارسی را شکل داده اند.
مطالعه مطبوعات دوره قاجار فقط برای شناخت تاریخ روزنامه ها اهمیت ندارد. مطبوعات بخشی از تحولات اجتماعی، فرهنگی و ارتباطی جامعه ایران را نیز بازتاب داده اند. با بررسی نشریات این دوره می توان به اطلاعاتی درباره شیوه انتشار اخبار، ساختار رسانه ها، وضعیت حقوق مطبوعات و نحوه گردش اطلاعات دست یافت.
این درک تاریخی، مکمل ارزشمندی است برای مطالعه منابع کاربردی تر روزنامه نگاری مانند [کتاب خبرنویسی پیشرفته به زبان ساده] و [کتاب گزارش نویسی داستانی روایی] که به مهارت های عملی این حرفه می پردازند.
نقطه قوت اصلی این مجموعه، گردآوری اطلاعات مربوط به نشریات مختلف و ارائه جزئیات درباره آن هاست. در جلد دوم اطلاعات هر نشریه بر اساس سال تنظیم شده و در مواردی مانند کاغذ اخبار، اطلاعاتی درباره مؤسسان، اهداف، تعداد شماره ها و علل تعطیلی ارائه شده است. وجود پیوست هایی مانند سال نگار رویدادهای مطبوعاتی، نخستین اصطلاحات روزنامه نگاری و زندگی نامه نامداران، استفاده پژوهشی از کتاب را آسان تر می کند.
این مجموعه می تواند برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه [تاریخ رسانه]، روزنامه نگاری و علوم ارتباطات ارزش مرجع داشته باشد. اگر در حال مطالعه کتاب های ارتباطات هستید و به منابع تاریخی این حوزه نیز علاقه دارید، این مجموعه می تواند یکی از منابع قابل توجه برای شناخت پیشینه مطبوعات فارسی باشد.
دانشجویان این رشته ها می توانند از این مجموعه به عنوان منبعی برای شناخت ریشه های تاریخی حرفه خود استفاده کنند. دانستن اینکه روزنامه نگاری ایران چگونه آغاز شد و چه مسیری را طی کرد، دیدی عمیق تر به مهارت هایی می دهد که امروز در کتاب هایی مانند [کتاب آموزش روزنامه نگاری] یاد می گیرند.
این کتاب مستقیماً برای پژوهشگرانی نوشته شده که در حوزه تاریخ مطبوعات ایران، تاریخ رسانه، یا مطالعات دوره قاجار کار می کنند.
روزنامه نگارانی که می خواهند ریشه های تاریخی حرفه خود را بشناسند و درک کنند که مطبوعات ایران چگونه از نخستین نشریات ادواری فارسی به جایگاه امروزی رسیده، می توانند از این مجموعه بهره مند شوند.
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| عنوان | سرگذشت مطبوعات ایران؛ روزگار محمدشاه و ناصرالدین شاه |
| نویسنده | سیدفرید قاسمی |
| ناشر | دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها |
| سال انتشار | ۱۳۸۰ |
| تعداد جلد | ۲ جلد |
| قطع | وزیری |
| نوع جلد | گالینگور |
| زبان | فارسی |
| شابک دوره | ۹۶۴۴۲۲۱۵۳۲ |
| شابک جلد اول | ۹۶۴۴۲۲۱۸۱۸ |
| شابک جلد دوم | ۹۶۴۴۲۲۱۸۲۶ |
| رده بندی دیویی | ۰۷۹/۵۵ |
| موضوع | مطبوعات ایران، تاریخ مطبوعات، روزنامه نگاری |
این کتاب اثر سیدفرید قاسمی است که توسط دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها منتشر شده است.
این اثر در یک مجموعه دو جلدی منتشر شده است.
مجموعه، روند مطبوعات ایران را از بهمن ۱۲۱۵ خورشیدی تا ۱۲ اردیبهشت ۱۲۷۵ خورشیدی بررسی می کند.
بله. در جلد دوم اطلاعاتی درباره کاغذ اخبار، از جمله مؤسسان، سال انتشار، تعداد شماره ها، اهداف تأسیس، علل تعطیلی و متن مقالات آن ارائه شده است.
بله. موضوع کتاب مستقیماً با حوزه های تاریخ مطبوعات، روزنامه نگاری، رسانه و علوم ارتباطات ارتباط دارد و می تواند برای مطالعه و پژوهش دانشجویان این حوزه ها مفید باشد.
شناخت تاریخ مطبوعات ایران، درکی عمیق تر از جایگاه روزنامه نگاری در جامعه ایران می دهد. اما برای فعالیت حرفه ای در رسانه های امروز، این دانش تاریخی باید با مهارت های عملی ترکیب شود. اگر می خواهید مهارت های روزنامه نگاری امروزی را بیاموزید، وبینار آموزش خبرنگاری فیوچرمدیا گام بعدی مناسبی است.
کتاب سرگذشت مطبوعات ایران؛ روزگار محمدشاه و ناصرالدین شاه اثر سیدفرید قاسمی، مجموعه ای دو جلدی درباره روند شکل گیری و حیات مطبوعات ایران در دوره قاجار است. کتاب از سرآغاز روزنامه نگاری در ایران شروع می کند و در ادامه به پدیدآورندگان، ساختار مطبوعات، انواع ادوارنامه ها، محتوای نشریات، رسانه های جانشین و نشریاتی مانند کاغذ اخبار می پردازد. در کنار این مطالب، پیوست های تاریخی کتاب نیز اطلاعاتی درباره چهره های مؤثر، اصطلاحات نخستین روزنامه نگاری و رویدادهای مطبوعاتی ایران ارائه می کنند. این اثر را می توان منبعی ارزشمند برای شناخت بخشی مهم از تاریخ مطبوعات ایران و ریشه های روزنامه نگاری ایرانی دانست.
